Universitair docent politicologie, Universiteit van Amsterdam

Tjitske Akkerman

Grootste vraagstuk van dit moment: torenhoge politieke ambities
Onderschat probleem: gebrek aan politieke realiteitszin
Overschat probleem: meerdere

Het grootste sociale probleem van dit moment is dat als er geen problemen zijn ze wel worden uitgevonden. Het is bekend dat media gek zijn op negatief nieuws. (De Groene Amsterdammer ontkomt daar ook niet helemaal aan. Ik durf te wedden dat dit onderzoek gezien de vraagstelling heel veel sombere antwoorden oplevert). Politici zijn minstens zulke zwartkijkers. Het zijn van huis uit al probleemzoekers, maar het ambitieniveau vertoont een stijgende lijn.

Het meest serieuze probleem van dit moment is ongetwijfeld de financieel-economische crisis, maar gebrek aan geld tempert het ambitieniveau van politici allerminst. Neem het probleem van de kwaliteit van ons onderwijs. Nederland is weer gezakt op de ranglijst van de OESO. Je moet als minister wel heel erg dapper zijn om te erkennen dat geldgebrek grenzen stelt en dat we vooral die tiende plaats moeten zien te behouden. Nee, we gaan voor goud. Het mooie is wel dat dankzij de grote onderwijshervorming die ons bovenaan de OESO lijst moet brengen, het probleempje dat krimpscholen hebben met roostering opgelost gaat worden.

De financieel-economische crisis weerhoudt het kabinet Rutte er ook niet van om in het regeerakkoord nog grotere problemen te signaleren: immigratie en veiligheid. Dit kabinet gaat nu eindelijk eens de massale en kansloze immigratie uit niet-westerse landen aan banden leggen, ook al bestaat dat probleem al lang niet meer. Dit kabinet gaat ook voor goud wat betreft de aanpak van integratie, want we zijn gezakt op de ranglijst onder Denemarken wat betreft strenge aanpak. Dat het met de integratie van nieuwkomers volgens het CBS zo slecht nog niet gaat, dat is een veel te zonnige visie. Ook al is er geen geld voor, inburgeringstrajecten zijn zo belangrijk dat zelfs vluchtelingen moeten slagen voor het examen om te mogen blijven.

Gebrek aan geld zou ook een reden kunnen zijn om het ambitieniveau op het terrein van veiligheid bij te stellen. Het regeerakkoord zet de volle schijnwerper op buurtoverlast door jongeren. De prioriteit van een zware en dure aanpak via criminalisering staat niet ter discussie. Dat de pakkans van echte criminelen, zoals overvallers van winkeliers, door gebrek aan geld voor recherchewerk klein is, weerhoudt de minister er niet van om ambitie te tonen en strengere straffen aan te kondigen. De Britse regering heeft de dure inzet van het strafrecht als middel tegen overlast en à-sociaal gedrag onder druk van geldnood weer teruggedraaid. Realiteitszin is dus wel degelijk mogelijk in de politiek.

Politieke problemen zijn soms al even fictief als het volk dat met deze problemen worstelt. Media en politici pretenderen nogal eens dat ze misstanden aan de kaak stellen in naam van een imaginair volk dat zich bevindt in een volksbuurt in Gouda of in een willekeurige straat in Nederland. We kiezen zo nu en dan vertegenwoordigers, maar in de praktijk van alledag leven we in een fictieve directe democratie. Het hart van Nederland spreekt: emotioneel en persoonlijk. In onze politieke cultuur bestaat een groot gebrek aan nuchterheid en realiteitszin. In economisch onzekere tijden is dat zorgelijk.


Bekijk ook de pagina van Tjitske Akkerman bij de UvA