Buitenland

Toegangsbewijs

Elk onderwijs heeft zijn eigen ongeschreven regels en ik leerde die van het beloofde land in hoger onderwijs (de Verenigde Staten) kennen terwijl ik de eerste cijfers uitdeelde aan mijn studenten aan UCLA. Sommigen staarden met ongeloof naar de letter rechts boven op hun opdracht, anderen geschokt of met een brok in de keel. Een meisje begon te snikken. ‘Ik had zo uitgekeken naar mijn eerste cijfer op UCLA’, zei ze later tegen me, over het equivalent van een 5,5 die ze had gekregen voor een bar slecht stukje tekst, ‘en dan krijg ik dit!’

Gelukkig kwam alles nog goed. De enige student die niet slaagde was de American-footballspeler die meestal halverwege het college zijn enorme lijf uit zijn kuipstoeltje omhoog drukte en duizelig van de verveling naar de deur wankelde. De anderen konden de cijfers compenseren die volgens officiële conversietabellen heel schappelijk waren, maar volgens de ongeschreven regels niet. Aldus leerde ik de politieke economie van het grade point average, maar ook iets belangrijkers: namelijk dat een universiteitsopleiding in de VS niet is wat het pretendeert te zijn.

Elk jaar krimpt de research gap tussen de VS en China

Dat is curieus, omdat Amerika nog steeds het land is van de beste universiteiten, die talent en geld uit de hele wereld vandaan trekken. Op de meest gebruikte universiteitsranglijsten staan er bij de eerste twintig vijftien of zestien uit de VS. Aan die universiteiten worden de meeste ideeën geleverd die Nobelprijzen opleveren, octrooien, wetenschappelijke doorbraken en met kapitalen opgepompte start-ups. Maar dat betreft alleen een toplaag van de beste studenten en medewerkers. De meerderheid van de studenten verwacht geen rigoureuze opleiding. ‘Studenten komen voor twee dingen: voor een diploma dat hun toegang geeft tot bepaalde banen, en voor een levensfase waar ze allerlei voorstellingen van hebben en waar ze heel erg van willen genieten’, zei een Amerikaanse socioloog die er onderzoek naar had gedaan een paar jaar geleden in De Groene. Omdat er zo veel belang wordt gehecht aan zo’n diploma komen er om de zoveel tijd verhalen boven over excessen, waarna iedereen zijn vinger of zijn hoofd schudt en weer doorloopt. Het nieuwste schandaal gaat over sportcoaches die voor grof geld een of ander elitekind in hun tennis-, lacrosse- of roeiteam opnamen, en het daarmee automatisch de universiteit binnen kregen. Andere ouders moeten behoorlijk kromliggen. Decennialang sparen of jezelf diep in de schulden steken om ‘je kinderen door de universiteit te krijgen’ is in de VS doodnormaal, net als het aangaan van extra hypotheken of schulden. Die tellen samen behoorlijk op: de opgetelde studieschuld is in de VS ruim anderhalf biljoen dollar, een schuldenberg die qua contouren aardig lijkt op de berg hypotheekschulden die de wereldeconomie neertrok toen die leegliep in 2009.

research gap

Geen wonder dat in de VS veel mensen de universiteit simpelweg beschouwen als een investering en willen weten wat de return on investment is. Het is op zich ook niet vreemd dat dit systeem werkt, en dat de elite er zichzelf mee kan bestendigen. Wel is vreemd dat dit systeem óók zo veel goede wetenschap oplevert en de VS dominant blijven op dit gebied. Dat is niet omdat andere landen daar niets aan doen. Vrijwel elk land heeft zijn hogeronderwijsbeleid, dat onder een laag bevlogen taal is gericht op economische groei en output. In een enkel geval – China – is dat verbonden aan geopolitieke ambities.

Elk jaar krimpt de research gap tussen de VS en China en elk jaar waarschuwen Amerikaanse wetenschappers, militairen of andere klokkenluiders dat het uur U is aangebroken. Nog maar vijf jaar terug voorspelde zelfs de OESO dat China tegen 2020 de VS zou hebben ingehaald in bestedingen aan wetenschap. Toen twee Chinese universiteiten vervolgens op de genoemde wereldranglijsten binnenkwamen in de top-30 weeklaagden wetenschapszieners in de VS en Groot-Brittannië over ‘harde klappen’ die het Angelsaksische hoger onderwijs moest incasseren. Maar misschien, rustig beschouwd, is zoiets helemaal niet gek en helemaal niet erg. In werkelijkheid is het budget van China voor wetenschap nog niet de helft van dat van de VS, en zijn het steeds vaker Chinese ouders die kromliggen voor dat Amerikaanse toegangsbewijs naar een comfortabele baan. Het waarom blijft ongrijpbaar, maar het werkt.