Toeristificatie: het nieuwe vijandbeeld van links Duitsland

Berlijn - Op de Admiralsbrücke over het Landwehr-kanaal in Kreuzberg was het tot voor kort alle avonden feest. Honderden jongeren van over de hele wereld kwamen er samen om te drinken, te blowen en gitaar te spelen. En, toegegeven, in sommige gevallen ook om na afloop tegen de omliggende huizen te urineren of te kotsen. Maar de boze buren lijken de prille hippie-idylle te hebben verstoord. Naar aanleiding van hun klachten ruimt de politie voortaan vanaf tien uur ’s avonds de brug leeg. De hardliners onder de buurtbewoners gaat dat niet ver genoeg. Hoewel velen zelf uit de alternatieve hoek komen, zijn er al stemmen opgegaan om de beperkingen voor het autoverkeer over de Admiralbrücke op te heffen. Logisch: hoe meer stinkende auto’s, hoe minder drinkende toeristen.

De aanzwellende toeristenstroom zorgt ook elders in Berlijn voor beroering. Het aantal overnachtingen in de Duitse hoofdstad is in 2010 gestegen tot boven de twintig miljoen. Daarmee behoort Berlijn, na het veel grotere Londen en Parijs, tot de populairste steden van Europa. Onder de toeristen bevinden zich ook veel Nederlanders: bijna 245.000 werden er vorig jaar officieel geregistreerd. Met name de jongere bezoekers trekken massaal naar de alternatieve wijken Friedrichshain en Kreuzberg. Daar is lang niet iedereen blij met hun komst. Bewoners klagen niet alleen over overlast, maar ook over stijgende huren. Die zijn het gevolg van zowel de hostels die als paddenstoelen uit de grond springen, als de meer dan tienduizend privé-woningen die inmiddels worden onderverhuurd aan toeristen.

Ook op de van oudsher gewelddadige 1 mei-demonstratie zondagavond was de ‘toeristificatie’ een thema. Helemaal uit de lucht gegrepen zijn de bezwaren niet. In het populaire wijkje rond de Wrangelstrasse in Kreuzberg, op een steenworp van de Muur, wordt het ene na het andere buurtwinkeltje verdrongen. De verfwinkel, de kleermaakster, zelfs bloemenzaak Kock, waarvan de oude eigenaar aardig Nederlands sprak, moest het veld ruimen.

De angst voor de nieuwe buitenlandse gasten doet rare dingen met het overwegend linkse, multiculturele Kreuzberg. De plotselinge autoliefde rond de Admiralsbrücke is slechts één voorbeeld. Op een door de Groenen georganiseerde discussieavond - titel: 'Help, de toeri’s komen!’ - sloeg een deel van de bijna tweehonderd aanwezigen xenofobe tonen aan. Anderen zeiden zich als in een dierentuin te voelen, of riepen op tot een 'strijd tegen de rolkoffers’. Eén bewoonster toonde zich tegenover een landelijke krant wel heel creatief. Zij legde de schuld indirect bij de Turkse hangjongeren in de buurt. Als die nou maar meer rottigheid zouden uithalen, zoals vroeger, dan was het snel voorbij met de toeristenstroom.