Als een topman uit het bedrijfsleven van het ene naar het andere concern overstapt, lezen we dat hooguit als kort berichtje in het economiekatern. Als er een literaire redacteur of een schrijver van de ene naar de andere uitgeverij overstapt, is dat voorpaginanieuws. Het Parool opende 13 augustus: ‘A.F.Th. na 30 jaar naar Bezige Bij’. Ook NRC Handelsblad had het nieuws op de voorpagina aangekondigd, of ‘angekeild’ zoals dat germanistisch onder journalisten heet.
Ik ben totaal ongeschikt als nieuwsjager. Dat wil zeggen: ik mis de tentakels die aanvoelen wanneer een bericht ‘nieuwswaardig’ is. Half mei hoorde ik al in het geruchtencircuit over deze overstap, maar het leek me niet de moeite waard om een krant te tippen. Bovendien ben ik niet graag de bron van zoiets banaals als een scoop.
En is het dat wel? Bij een topsporter die voor een andere club gaat spelen, kun je je dat nog voorstellen. Daar zijn astronomische bedragen, belangen en vooral publiekelijke sentimenten mee gemoeid.
Maar of schrijver A nu bij uitgever B of Q verschijnt, dat zal het lezerspubliek worst wezen. Zelfs een semi-ingewijde als ik weet van veel schrijvers niet ‘waar ze uitkomen’.
De journalistiek en het literaire bedrijf zijn kennelijk innig met elkaar verstrengeld. Journalisten en schrijvers komen in dezelfde cafés, op dezelfde borrels en in dezelfde nieuws- en geruchtenstromen. Zou er werkelijk iemand van buiten dat circuit zijn geweest die vrijdag door Amsterdam liep en tegen passerende bekenden riep: ‘Heb je het al gehoord? Adri van der Heijden gaat naar de Bezige Bij!’?
Mooi en misschien ook wel slim aan de publiciteit was dat het een bot zonder vlees was. Een persbericht van beide uitgeverijen meldde slechts het harde feit, en daarna waren alle partijen ‘niet bereikbaar voor commentaar’. Om er toch een ‘stukkie’ over te kunnen ‘tikken’ moesten de verslaggevers dus hun toevlucht nemen tot vage speculaties, vermoedens, noemden ze bedragen en rakelden ze oude bonjes op. Ach, misschien komt het gewoon door de ‘komkommertijd’, die door journalisten zelf in het leven geroepen nieuwsluwe periode. In de stroom zomerberichten over blauwalgen en uit dierentuinen ontsnapt wild past misschien ook wel zo’n schrijverstransfer.
In elk geval lijkt het bijna geen toeval dat het twee jaar geleden ook medio augustus was toen de Volkskrant op de voorpagina kopte: ‘A.F.Th. broedt op een boek over moord-Louis Sévèke’. Zo kom je als krant wel aan je zomernieuws. Misschien moeten literaire verslaggevers maar eens een belrondje langs de uitgeverijen doen.
‘Waar broeden jullie auteurs op? Is er misschien iemand die op die aanslag van Karst Tates aan het broeden is?’
‘Bij ons niet, vraag het eens hiernaast.’
‘Doe ik. (…) Zeg Mai, broedt er bij jullie al iemand op Karst Tates?’
‘Niet dat ik weet. Maar we hebben wel iemand die op Duisenberg broedt, is dat wat?’
‘Mwah… Ik weet niet… Kun je niet iemand laten broeden op de Mexicaanse griep?’
‘Je bedoelt een beetje een Tod-in-Venedig-achtige remake?’
‘Ja, en dan de hele setting verplaatst naar Amsterdam Slotervaart, met een gemeenteraadslid als Aschenbach… En een minderjarig Turks heroïnehoertje als Tadzio…’
‘Klinkt lang niet slecht. Ik ga eens kijken of we daar iets mee kunnen en wie van ons dat zou willen doen.’
‘Ja, broed daar maar eens op.’
Komkommernieuws: de schrijver als broedvogel. De eerste zin die Volkskrant-lezers op 16 augustus 2007 samen met het ontbijt tot zich konden nemen, luidde: ‘De schrijver A.F.Th. van der Heijden werd gespot in Nijmegen, zich informerend over de moord op Louis Sévèke.’
Je ziet het voor je: Van der Heijden, met een gleufhoed op langs de Nijmeegse krakerskroegen, geschaduwd door een verslaggever, die op een bankje buiten zit, met twee gaten in z’n krant geknipt.
Het bericht vervolgde: ‘“Soms is de werkelijkheid zo absurd, dan ga je als schrijver op de vlucht.” Maar juist de absurditeit prikkelt mijn dramatisch talent, bekent schrijver A.F.Th. (van der Heijden) en dus bevestigt hij het bericht dat hij broedt op een boek over de moord op de Nijmeegse activist Louis Sévèke.’
Aha, absurditeit prikkelt zijn dramatisch talent! Nou, dan ben je er gloeiend bij, schrijvertje, want daarmee verraad je toch echt dat je op Sévèke broedt, broertje!
Komende winter gaat het ei bij De Bezige Bij open, en wat komt eruit gekropen? Een historische roman over het zeventiende-eeuwse Nijmegen.
Bij de Volkskrant gaan er dus koppen rollen. ‘Wát? Waarom hebben wij niet gemeld dat hij daarop broedde? Iémand moet hem toch in Nijmegen gespot hebben, zich informerend over de Gouden Eeuw?’
‘Ik…’  met trillende onderlip stamelt de verslaggever aan de middentafel  ‘… ik dacht dat hij zich informeerde over Sévèke…’
Goed, A.F.Th. naar De Bezige Bij dus. Wat dat betekent? Daar zal nog flink op gebroed worden.