Televisie: De Nipkowschijf

Troetelbeer

De eerste ‘roept-u-maar’-ronde voor de Nipkowschijf leverde suggesties op van Hello Goodbye tot Buitenhof, Uit de kast tot De tiende van Tijl, Lucky TV tot In therapie. Van journalistiek tot kunstzinnig, van educatief tot satirisch, van Nederland 1 tot en met 3 (geen enkele productie van de commerciëlen haalde de voorronde!).

Meer dan één stem, maar geen nominatie kregen: Het proces Wilders (Human), Nederland van boven (vpro), Bloedverwanten (Avro), Overspel (Vara), Van God los (bnn). Opvallend veel applaus dus voor drama, wat iets zegt over de kwaliteit daarvan in de breedte. En wat duidt op weinig elitaire voorkeur van deze vakjury van recensenten, want het betreft vooral series voor groot publiek. Waar Beatrix, Oranje onder vuur (vpro) makkelijk bij had gekund, net als het maatschappijkritisch sociaal-realisme van Lijn 32 (kro/ncrv). En het tweedelige Eileen (vpro), geïnspireerd op Tanja Nijmeijer. Minder snel genoemd zal een reeks als One Night Stand (ntr, Vara, vpro) worden waarin toch echt een aantal mooie 50-minutenfilms van jonge makers zat. Net als de onvolprezen reeks Kort (ntr), 10-minutenfilms, die jaarlijks juweeltjes oplevert. Die trouwens ook zaten in de verrassende Human-reeks Life Is Beautiful (miniaturen op basis van Erasmus-spreuken - makers Jeroen Berkvens en Marc de Cloe). Ja, wat is mooier, orka of fruitvliegje - voor de bioloog zijn beide wonderbaar.

Drama won de prijs uiteindelijk niet, maar voor Van God los (artistieke leiding David Lammers) was er een eervolle vermelding. Gerechtigheid omdat weerbarstigheid wordt bekroond die aan groot seriewerk vaak ontbreekt. Die zit al in de thematiek: reconstructies annex interpretaties van moordzaken uit de recente vaderlandse geschiedenis. Je kunt ook het tegenovergestelde beweren: sensatie, daar lust een deel van de kijkers wel pap van. Maar daarvoor zijn het toch te gewetensvolle studies van wat in hoofden en harten van daders, slachtoffers en omstanders speelt. Kaïn sloeg Abel dood en met die eeuwige realiteit hebben we van doen. Zelf kijk ik liever de andere kant op, maar als anderen dat niet doen is de vraag: hebben ze goed gekeken en gerapporteerd? Het antwoord is bijna altijd ja. Er wordt zelfs verbluffend goed verteld en geacteerd en voor dat laatste worden hele blikken vaak jonge en onbekende acteurs opengetrokken. Relatief vaak komt een sociale onderlaag aan bod en de tijden dat elke arbeider in Nederlands drama vertolkt moest worden door Frits Lambregts zijn definitief voorbij. Zie bijvoorbeeld Bitch Fight (Mischa Kamp), aflevering drie van dit seizoen, met een veelkleurig tableau van ‘vmbo-meiden’ waarvan de nog onbekenden niet onderdoen voor de 'namen’ Maryam Hassouni en Melody Klaver. En waarin Hassouni haar lievige Dunya-imago vermorzelt. Studies in psychische stoornis zijn het vaak, waarmee volgens een jurylid ook nog educatieve doelen gediend zijn.

Uiteindelijk dongen drie kandidaten mee naar de schijf: Taarten van Abel, O'Hanlons helden en Van Dis in Indonesië. Tot schrik van de jury had de vpro dus weer toegeslagen. O'Hanlon, troetelbeer en verrassende offspring van het Beagle-project, won, met regisseurs Roel van Broekhoven en Maaik Krijgsman, nipt. Maar ook Van Dis en Abel werden de hemel in geprezen. De eerste misschien al vaak genoeg bekroond. De tweede ook, maar dan louter inzake kindertelevisie. Zoals over rangschikking van muziek op basis van genre wordt gezegd: 'Je hebt alleen goede en slechte muziek’, zo is dit programma met en over kinderen 'gewoon’ toptelevisie. Lach en traan gegarandeerd dankzij reeksen gewone en ongewone kinderen en presentator/bakker Siemon de Jong die hen, altijd de juiste toon vindend, laat schitteren. Daarom kreeg het programma in zijn tiende seizoen de Ere-Nipkow.