Tsjechen kiezen pro-Poetin drinkebroer tot president

Praag – Tsjechen zijn met stip de grootste bierverbruikers ter wereld, dus dat de zaterdag herkozen president Milos Zeman (73) wel van een slokje houdt, heeft hem electoraal gezien geen windeieren gelegd. De bewoner van het presidentiële paleis aan de Praagse burcht pleegt zijn populistische evangelie al drinkend en kettingrokend te verkondigen. Zijn fans zien daarin een soort politieke reïncarnatie van de brave soldaat Schwejk, de legendarische antiheld uit het boek van Jaroslav Hašek, die uitgroeide tot de verzinnebeelding van de moeilijk te hanteren Tsjechische ziel. Anderen schamen zich plaatsvervangend diep wanneer de president zich stomdronken aandient bij de presentatie van de heilige Boheemse kroonjuwelen, of journalisten op een persconferentie bedreigt met een houten replica van een kalasjnikov. De vrees bestaat dat de president zichzelf inmiddels in een permanent delirium heeft gedronken. Zeman verwijst naar een artikel in de pers dat nooit verschenen is en looft dan tevergeefs een beloning uit voor degene die het artikel alsnog kan vinden. In het diplomatieke verkeer haalt hij Oostenrijk en Zwitserland door elkaar. Tal van andere incidenten doen het ergste vrezen.

‘De president wordt een patiënt met een niet al te waterdicht geheugen, die in toenemende mate niet in staat is zijn uitspraken en gedrag te controleren en reguleren’, schreef de arts Martin Jan Stránský, telg uit een familie die steunpilaar was van Tomáš Masaryk, de legendarische eerste president van het honderd jaar terug gestichte Tsjecho-Slowakije. ‘Het probleem is dat volgens de Tsjechische grondwet niemand de president kan aanklagen voor zijn onbetrouwbare uitspraken of grove gedrag, op grond van de onschendbaarheid van zijn functie. Zulke rechtszaken moeten gericht worden tegen de staat. Dat betekent tegen onszelf. De ziekte van Zeman is onze nationale handicap geworden.’

Maar ook op Europees niveau is Zeman een handicap. De oud-communist kruipt waar hij maar kan dicht tegen Poetin aan. Tijdens de Krim-crisis liet hij als enige in het Europese koor een uitgesproken pro-Russisch geluid horen. Tijdens zijn herverkiezingscampagne kreeg Zeman dan ook steun van tientallen vanuit Moskou aangestuurde websites, die zijn tegenstrever, de pro-Europese professor Jiri Drahoš, beschuldigden van pedofilie en dat hij tijdens de communistische jaren een geheim agent was van de StB, de gevreesde geheime politieke politie. Inmiddels heeft de president de mogelijkheid geopperd van een referendum ten faveure van een Tsjexit.