Tudjmans draai in kopenhagen

Srdkan Dvornik is medewerker van het oppositionele blad Arkzin in Zagreb.
Zagreb - Voor de Kroatiers was het zondagavond net een slecht toneelstuk. ‘De bergen schokten, er werd een muisje geboren’, zo wil een plaatselijk spreekwoord toepasselijk. Want na twee maanden ferme taal en dreigementen dat de VN- blauwhelmen uit Kroatie moesten verdwijnen, verklaarde president Tudjman nu dat alles na 1 april zal blijven zoals het is, alleen niet meer onder de naam Unprofor.

Het is misschien gemakkelijke wijsheid achteraf, maar de algemene angst dat de terugtrekking van de blauwhelmen tot een nieuwe oorlog zou leiden tussen Kroatie en de ‘de facto autoriteiten’ in de door Serviers bezette gebieden was wat overdreven. Unprofor heeft immers, in tegenstelling tot wat de buitenwereld denkt, geen enkele militaire betekenis. Hun opdracht was de strijdende partijen uit elkaar te houden, paramilitaire strijdmachten te ontbinden en de voorwaarden te scheppen voor een veilige terugkeer van de vluchtelingen, maar daarvan is weinig of niets terecht gekomen. Niet een vluchteling is de laatste drie jaar naar huis teruggekeerd; het optreden van de VN-troepen leidde zelfs tot nieuwe golven vluchtelingen. Het enige wat wel lukte, was het uit elkaar houden van de strijdende partijen. Zeker niet onbelangrijk, maar dit was in feite vooral te danken aan een stilzwijgende overeenkomst tussen de partijen - had een van de twee partijen, of beide, besloten de militaire activiteiten te hernemen, dan waren de blauwhelmen volkstrekt machteloos geweest. Al met al was hun rol eerder die van dure, zwaar uitgeruste waarnemers. Als zich voor hun ogen iets gruwelijks afspeelde, konden ze dat alleen constateren en er rapport over uitbrengen. Zo'n rol is even goed te vervullen door ongewapende waarnemers, bijvoorbeeld van de Europese Unie.
Wat voor verschil is er dan nu Tudjman zondag in Kopenhagen een overeenkomst heeft gesloten met de Amerikaanse vicepresident? De 'nieuwe’ troepen van de Verenigde Naties zullen onder een 'nieuw’ mandaat de Kroatische grenzen met Servie en Bosnie-Herzegovina bewaken om de aanvoer van militare hulpmiddelen en manschappen naar de door de Serviers beheerste gebieden van Kroatie tegen te gaan. Maar ook nu zal de vredesmacht niet meer dan een symbolische rol kunnen spelen, aangezien ze nog altijd geen mandaat krijgen om geweld te gebuiken. Bovendien wordt het aantal soldaten tot veertig procent van de huidige sterkte teruggebracht.
Men kan leedvermaak hebben over het gedwongen inbinden van Tudjman, de problemen blijven niettemin volkomen onopgelost. Het is onaanvaarbaar als de Servische politieke en paramilitaire leiders hun met geweld verkregen posities kunnen blijven behouden, maar tegelijkertijd is de Kroatische regering niet in staat de mensenrechten van de bevolking in deze gebieden te garanderen. Tudjman is door het Westen niet onder druk gezet om dit probleem op te lossen, maar alleen om het voor onbepaalde tijd bevroren te houden. De westerse regeringen nemen genoegen met het handhaven van de status quo in plaats van een bemiddeling die ter plekke iets zou betekenen.