Peter Altena, Gerrit Paape (1752-1803)

Turbulent

2012 was geen slecht boekenjaar. Zo heb ik twee prachtige boeken gelezen over de Nederlandse elite in de negentiende eeuw, te weten Onder aristocraten van Jaap Moes (Verloren) en Jan Hein Furnée’s Plaatsen van beschaafd vertier (Bert Bakker).

Bovendien verschenen met Galilei’s Dialoog over de twee voornaamste wereldsystemen (Athenaeum-Polak Van Gennep) en de Politica van Aristoteles (Historische Uitgeverij) twee indrukwekkende ‘klassiekers’ eindelijk in Nederlandse vertaling.

Maar 2012 was vooral een heel behoorlijk biografieënjaar. Natuurlijk verscheen er ook bagger, zoals Ron Bloms onleesbare biografie van Frank van der Goes (Eburon), maar daar tegenover stond het schitterende boek dat Bart Slijper schreef over diens tijdgenoot en kortstondige vriend Willem Kloos, In dit gevreesd gemis (Bert Bakker).

Uitstekend waren ook Roelof van Gelders biografie van Jacob Roggeveen, de ontdekker van Paaseiland (Balans) en Bas Kromhouts De voorman, over de Nederlandse SS-chef Henk Feldmeijer (Atlas Contact). Intrigerend was Christoph Lüthy’s boek over de jong gestorven filosoof David Gorlaeus (Amsterdam University Press), terwijl Enny de Bruijn een prachtige biografie schreef van de dichter en steil calvinistische theoloog Jacob Revius, die streed tegen gevaarlijke nieuwlichters als Gorlaeus en Descartes (Boekencentrum). Bijna overbodig om te zeggen is dat H.L. Wesseling met zijn even bondige als meeslepende biografie van generaal De Gaulle (Bert Bakker) zijn zoveelste meesterwerk afleverde.

Het meeste plezier beleefde ik echter aan de in alle opzichten monumentale biografie die Peter Altena schreef: Gerrit Paape (1752-1803): Levens en werken (Vantilt). Dat dubbele meervoud in de ondertitel is geen flauw grapje maar volkomen terecht, aangezien deze plateel­schilder, radicale patriot, satiricus, veelschrijver, Verlichtings-propagandist en politicus zo duizelingwekkend actief was dat je je nauwelijks kunt voorstellen dat dit allemaal in één leven paste. Met dit even geestige als informatieve boek is het alsof je de turbulente laatste decennia van de achttiende eeuw bijna kunt meebeleven.

_* * *

Peter Altena, Gerrit Paape (1752-1803): Levens en werken
Vantilt, 600 blz., € 39,95_