Hoofdcommentaar: Leeuwarden

Turen naar de gemeentegrens

Uiteindelijk bleek het straf register van Loeki van Maaren, de ex-burgemeester van Leeuwarden, een deerniswekkende opsomming van pekelzonden te zijn die de ophef rond haar persoon onbegrijpelijk maakt.

Het requisitoir werd met monotone stem voorgedragen door vice-burgemeester Hermien de Haan. Zij heeft zich in deze tumultueuze dagen opgeworpen als woordvoerster van het college van wethouders — ondanks het feit dat inmiddels gebleken is dat haar heel wat meer te verwijten valt dan haar in ongerede geraakte partijgenote.

Hermien de Haan is wethouder van Financiën. Zij is de eerste die door Margreet de Boer, de waarnemend burgemeester, moet worden ontslagen. Want zij is verantwoordelijk voor de chaos bij de lokale belastingdienst, waardoor de gemeente Leeuwarden zo’n dertien miljoen gulden is misgelopen. Het rapport dat hiervan melding maakte, werd door de wethouders, mevrouw De Haan op kop, als «vertrouwelijk» en «geheim» bestempeld, opdat in godsnaam zou worden voorkomen dat het in handen van de gemeenteraad zou vallen. Daarop zei burgemeester Van Maaren: «Jongens, dat kan niet, dit kun je niet maken.»

Er werd door het voltallige college van burgemeester en wethouders een afspraak gemaakt met Ed Nijpels, de commissaris van de koningin, teneinde de kwestie te bespreken. Nijpels bleek in samenspraak met de wethouders een geheime agenda te hebben opgesteld, waarop slechts één punt prijkte: de vertrek regeling van Loeki van Maaren.

Het is Brezjnev aan het Oldehoofsterkerkhof en geen ambtenarenrechter zou hiermee genoegen nemen. Maar mevrouw Van Maaren kijkt wel uit om haar ontslag aan te vechten. Daarmee komt haar gouden handdruk in gevaar, terwijl er ook nog steeds onduidelijkheid bestaat over de status van de vijftigduizend gulden zwijggeld waartoe de betrokken partijen zich in eerste instantie hebben verplicht.

Andermaal komt Hermien de Haan in beeld. Zwijggeld? Daar is geen sprake van. Er is slechts overeengekomen dat iedereen op straffe van een halve ton zijn kop moet houden. Met name tegen over de kranten. «Ze spelen hun eigen rol in dit soort zaken en ze zijn nieuwsgierig. Met democratie heeft dit allemaal niet veel te maken», aldus wethouder De Haan in een brief aan de raad. Wat moet het in dat bestuurlijk brein een chaos zijn! Blijkens bijvoorbeeld het communiqué dat de wereld werd ingestuurd op dezelfde dag dat de kranten de lamentabele rol onthulden die mevrouw De Haan in de belastingaffaire heeft gespeeld. Daarin wordt gesproken over «een nadere risico-inventarisatie» van de «zg. OZB-kwestie», die de basis vormt van een «verbetertraject» dat, samen met «een aanvullende lijst van PWC» in «een monitor is geplaatst». Het is een voorbeeld van het verkokerde polit-Chinees waarvan dit soort lieden zich graag bedient, en Loeki van Maaren miste blijkbaar het talent om zich dit jargon eigen te maken.

De affaire-Van Maaren is één onafgebroken poging geweest om de volksvertegenwoordiging en de openbare mening buiten spel te zetten. Met medeweten van alle partijen, aangevoerd door de Partij van de Arbeid. Werkelijk, ze leren het daar nooit. Er wordt veel geschamperd over de bestuurs cultuur in ritsel- en foezelgevoelige regio’s als Brabant en Limburg. Helaas, traditionele sociaal-demo cratische bolwerken (Amsterdam, Groningen, Leeuwarden) zijn geen haar beter. In met name de Leeuwarder politiek wreekt zich het feit dat de Partij van de Arbeid daar al sinds de oorlog aan de macht is. Dat is een meer dan ongezonde situatie. Elke behoorlijke partij met democratisch besef behoort af en toe, landelijk en regionaal, in de oppositiebanken neer te strijken. Anders krijg je alleen maar inteelt en bederf van lieden die hun eigen falen camoufleren met OZB-kwes ties die met PWC-lijsten in de monitor zijn gezet, opdat geen kiezer kan begrijpen waar het allemaal om gaat.

Hetgeen na die lange, pijnlijke raadszitting eigenlijk nóg niet duidelijk is. Zwijgplicht? Het geldt eigenlijk alleen voor de afgetreden burgemeester — en wel op haar eigen verzoek, beweerde vice-burgemeester De Haan. Vervolgens pakte diezelfde afgetreden burgemeester een paar uur later paginavullend uit in een vraaggesprek in de Volkskrant. Zwijggeld? «We zitten er natuurlijk niet op te wachten tot er een bestseller van haar hand komt», zei een raadslid (natuurlijk anoniem). Het is een typische opmerking van iemand wiens horizon door de gemeentegrenzen wordt beperkt. Wie, behalve dat handjevol Leeuwarder politici, heeft straks belangstelling voor een boek waarin de vraag breed wordt uitgemeten of de Pastorijfinne te Wirdum al dan niet met titel bouwrijp is gemaakt?

De liefhebbers van politiek theater komen de laatste tijd weinig te kort. Je had de affaire rond de Middelburgse burgemeester Spar van der Hoek die leidde tot een partij modderworstelen, onder het oog van de kiezer, zoals dat hoort. Je had de commotie rond CDA-leider Jaap de Hoop Scheffer, een zaak met een hoog operettegehalte, die zich niettemin — zoals het hoort — in de volle openbaarheid heeft afgespeeld. Politicus A. vond zichzelf beter dan politicus B., waarna politicus C. er met de erepalm vandoor ging. Let op, het zal het CDA straks, bij de kamerverkiezingen in mei, ondanks alles geen schade doen.

Die kamerverkiezingen worden in maart voorafgegaan door raadsverkiezingen. Ook in de Friese hoofdstad. De wonden zullen schrijnen en de opkomst zal zeer bescheiden zijn.