Turkse kranten zijn poesjes geworden

Istanbul – De Turkse journalisten worden niet meer doodgeschoten. Hoofdredacteuren, verslaggevers, columnisten, linkse journalisten, rechtse journalisten, Koerdische en Armeense journalisten, journalisten die het bestaan van God ontkenden – op de begraafplaatsen van het land zijn alle vormen van journalistiek en alle zuilen goed vertegenwoordigd.

Nu zijn er geen aanslagen meer, niet omdat de mediamensen beter beschermd worden of vanwege de toenemende tolerantie bij de Turken, maar omdat de journalisten niet belangrijk genoeg meer zijn om aanslagen op te plegen.

‘De Turkse media zijn verworden tot lamme schapen in dienst van de regering’, zo schrijft een vooraanstaande Turkse columnist in zijn krant. Een andere analist zegt op de televisie: ‘Er wordt niet meer gedebatteerd in dit land. De grenzen van het debat zijn door premier Erdogan bepaald, niemand bij de grote kranten durft er overheen te stappen.’

Hoe anders was het toch in de jaren negentig. De media waren in die roerige jaren zo machtig dat men geen genoegen nam met de rol van doorgeefluik van meningen en nieuws. Toen in 1997 Mesut Yilmaz nipt de verkiezingen had gewonnen en voor het vormen van een kabinet van de andere partijen afhankelijk was, ging de man in de ochtend die op de verkiezingen volgde niet naar collega-politici of de president, maar meerde hij aan bij de Bosporus-villa van de grootste mediabaas. Deze Aydin Dogan ontving de toenmalige premier in zijn pyjama.

Tijdens een recente paneldiscussie moest de bekende columnist Hasan Cemal uitleggen waarom de Turkse media vroeger zo enorm machtig waren. Cemal antwoordde: ‘De mediabazen speelden altijd goed in op de verdeeldheid in het land en wisten heel goed hoe de machtsverhoudingen lagen. De media leunden soms op de regering, een andere keer op de oppositie en hadden altijd goede banden met het leger. Zo nodig werd er een bondgenootschap tussen de media, het leger en de zakenwereld gemaakt en daar kon niemand tegenop.’

Tien jaar absolute meerderheid van de akp in het parlement heeft veel veranderd in Turkije. De tijger van voorheen is een poesje op de schoot van de machtige premier geworden. En Aydin Dogan, de krantenbaas die in een pyjama een premier heeft ontvangen, doet één voor één zijn kranten van de hand. Want als de journalisten niet belangrijk genoeg zijn om op te laten schieten, wat is dan nog het nut van het uitgeven van kranten?