Turkse stad verdwijnt onder water

Istanbul – ‘We weten niet wanneer het water zal komen. Ons wordt nooit iets verteld.’

Turgut Ayhan is een 25-jarige kledingverkoper uit Hasankeyf, in het ruige zuidoosten van Turkije. De winkelstraat waarin zijn zaak gevestigd is geldt als levensader van het slaperige stadje aan de oevers van de rivier de Tigris. Ooit was dit een belangrijke handelsplaats op de Zijderoute, een kruispunt van culturen en een religieus bolwerk. De stille getuigen zijn de vele ruïnes die het stadje rijk is.

Dit alles dreigt nu verloren te gaan: Turguts winkel, de ruïnes, de eeuwenoude moskeeën, minaretten en mausolea die Hasankeyf zijn unieke karakter geven. Honderd kilometer stroomafwaarts wordt druk gebouwd aan de Ilisu-dam, een van de vele mega-ontwikkelingsprojecten van de Turkse overheid in het arme en onderontwikkelde zuidoosten van het land. Hasankeyf ligt straks op de bodem van het stuwmeer dat voorspoed en ontwikkeling naar de regio moet brengen.

Volgens de regering is de bouw van de stuwdam noodzakelijk om in de groeiende vraag naar energie te voorzien. Bovendien zal het stuwmeer een belangrijke rol spelen in de irrigatie van landbouwterrein in de regio, wat werkgelegenheid en dus welvaart met zich mee zal brengen. Lokale bewoners trekken deze argumenten in twijfel en wijzen erop dat er veel alternatieve en minder destructieve opties voorhanden zijn om de benodigde energie op te wekken. Turgut wijst omhoog naar de strakblauwe hemel. ‘Dit is een van de zonnigste regio’s in Turkije!’

Na jarenlang lokaal verzet lijkt de strijd gestreden en is het een kwestie van tijd voordat Hasankeyf samen met tientallen dorpen in de omgeving onder de waterspiegel verdwijnt. Ruim vijftigduizend mensen zullen gedwongen worden te verhuizen. Vijf kilometer verderop en honderd meter hoger wordt Nieuw Hasankeyf opgericht, maar verhuizing daar naartoe is niet voor iedere bewoner weggelegd. Veel mensen krijgen slechts tienduizend euro vergoeding voor hun oude huizen, terwijl de nieuwe woningen vaak meer dan veertigduizend euro kosten.

Voor Turgut is de onzekerheid nog het grootste probleem. ‘Niemand weet wanneer hij zijn huis zal moeten verlaten en of hij een nieuw huis kan betalen. Het leven is stilgevallen. De geschiedenis van deze stad gaat meer dan tienduizend jaar terug. Het belang ervan is niet in geld uit te drukken.’