Twee Katalins verdelen Hongarije

Boedapest – Wat Sophie in Nederland is, is Katalin in Hongarije: iedereen kent wel een Kata of een Kati. Maar zelfs voor Hongaarse begrippen werd de naam in de afgelopen weken vaak gehoord – er waren namelijk twee Katalins die extra in de belangstelling stonden. De eerste haalde wereldwijd het nieuws: Katalin Kariko, de wetenschapper achter het Pfizer-vaccin. De tweede zorgde vooral in Hongarije zelf voor ophef: Katalin Novák, minister van Familiezaken binnen de regering van Viktor Orbán. Meer dan hun voornaam delen de twee vrouwen niet.

De minister figureerde in een filmpje dat door een aan de regering gelieerd bedrijf op internet werd gezet. Hierin legt Novák uit wat volgens haar succes voor een vrouw betekent. ‘Ik stikte bijna in mijn koffie toen ik dit zag’, schrijft Lydia Gall van Human Rights Watch online. Terwijl het filmpje onder andere een keuken, een zwangere vrouw en traditionele gezinssituaties laat zien, stelt Novák bijvoorbeeld dat vrouwen niet het gevoel moeten hebben dat ze met mannen moeten concurreren, of dezelfde posities en daarmee samengaande salarissen moeten ambiëren.

Dr. Katalin Kariko houdt er duidelijk een andere levensvisie op na. Als biochemicus was ze een pionier binnen haar veld, zo’n pionier zelfs dat ze jarenlang geen financiering voor haar onderzoek wist te bemachtigen. In 1996 werd ze daarom academisch gedegradeerd en begon ze aan zichzelf te twijfelen: ben ik niet goed genoeg, niet slim genoeg? Nu wordt ze getipt voor de Nobelprijs. Haar verhaal leest als het soort inspirerende boodschap dat je in Ted Talks tegenkomt: hoezeer er ook geen plek voor jou in de wereld lijkt te zijn, niet opgeven. Misschien redt jouw werk op een dag de wereld wel van een pandemie.

Twee totaal verschillende boodschappen die de belevingswereld van jonge Hongaarse vrouwen in de afgelopen weken bereikten. Het soort boodschappen dat de overhand heeft is steeds meer afhankelijk van de kringen waarin je je begeeft. Hongarije is verdeeld in twee bubbels, met hun eigen media, wereldbeeld, en inspirerende figuren. Zelfs de politieke oppositie heeft zich verenigd in één grote regenboogcoalitie. De ideologische tegenstellingen worden zo teruggebracht tot de meest scherpe. Orbán of geen Orbán. Anti- of pro-westers/EU. Familiewaarden of gendergelijkheid. Katalin 2 of Katalin 1.