Twee letters maken het verschil in Duitsland

Berlijn - In weinig landen is een wetenschappelijke titel zo lonend als in Duitsland. Letterlijk, want wie gepromoveerd is, blijkt gemiddeld twintig tot 25 procent meer te verdienen dan gewoon afgestudeerden.

Minstens zo groot is de prestigewinst. In het land van de dichters en denkers maken twee bescheiden letters extra op het visitekaartje, huisnaambordje of paspoort het verschil tussen massa en elite. En altijd leuk: de stijve omgangsvormen in veel organisaties dwingen collega’s je voortaan aan te spreken als Frau dan wel Herr doktor.
Niet voor niets is een op de twee topmanagers gepromoveerd. Binnen de Duitse regering geldt dat zelfs voor de meerderheid, voorop natuurkundige Angela Merkel. Ook in het parlement voeren 115 van de 622 afgevaardigden een titel. Anders dan in Nederland wordt die zelden weggemoffeld. In verkiezingstijd staan langs de wegen grote borden waar kandidaten, van de burgerlijke FDP tot de socialistische partij Die Linke, zich in koeienletters laten voorstaan op hun wetenschappelijke merites.
De vraag naar doctorstitels is vanzelfsprekend groot. Ieder jaar weer promoveren in Duitsland een slordige 25.000 mensen. In zo'n klimaat wekt het geen verbazing dat fraude welig tiert. Zogenaamde ‘promotie-adviseurs’ helpen mensen met weinig tijd en veel ambitie aan een titel. De methode varieert van trucjes met Oost-Europese universiteiten tot regelrecht gesjoemel. Zo werd enkele jaren geleden een instituut opgerold dat hoogleraren grof betaalde om zijn klanten te laten promoveren.
Bij zulke praktijken is Karl-Theodor zu Guttenberg niet betrokken. Maar de populaire defensieminister en gepromoveerde jurist is op z'n minst iets te gemakzuchtig geweest. De Beierse baron blijkt ijverig te hebben geknipt en geplakt voor zijn proefschrift. Op een speciaal opgerichte website werden al 270 pagina’s geteld die gedeeltelijk waren overgeschreven zonder bronvermelding. Boze tongen beweren zelfs dat Zu Guttenberg ook het plagiëren heeft uitbesteed, aan een ghostwriter. Bij het ter perse gaan van dit nummer was niet bekend of hij om de affaire moet aftreden.
Vorige week kondigde Zu Guttenberg al aan zijn omstreden titel niet te gebruiken. Dat hoeft geen ramp te zijn. Deskundigen signaleren namelijk dat in de hoogste regionen van het bedrijfsleven de ‘dr.’ over zijn hoogtepunt heen is. Te proleterig, nu ook menig filiaalleider gepromoveerd is. De echte toppers gaan voor niets minder dan Herr professor doktor. Bijkomend voordeel, niet op de laatste plaats voor Zu Guttenberg: die titel kan je wegens grote verdiensten ook gewoon worden aangeboden door een universiteit.