Twitteren in dienst van Beijing

Beijing – Sinds de introductie van de Twitter-achtige service Weibo drie jaar terug lijkt China begeesterd door een ongekende vorm van vrije meningsuiting. Bloggers geven lokale overheden de wind van voren, plaatselijke corruptie wordt aan de kaak gesteld en schandaleus nieuws raakt in het hele land bekend.

Zo kwam laatst luidruchtig een einde aan de carrière van een provinciale bureaucraat die de woede van de internetgemeenschap wekte nadat hij lachend was gefotografeerd naast een buswrak waarin 36 mensen omkwamen. Toen internetters naar zijn identiteit op zoek gingen, werden er meer foto’s van hem opgeduikeld. En dan nog wel met verschillende dure Zwitserse horloges om zijn pols die hij met zijn ambtenarensalaris nooit had kunnen betalen. Tegen het elektronisch volksgeweld van Weibo is ook de provincie Shaanxi niet opgewassen. Hij werd op staande voet ontslagen.

En dat is dan ook precies hoe Beijing Weibo graag gebruikt, zegt blogger en mediaspecialist Michael Anti, die met zijn naam een voortdurende vorm van protest wil laten horen. ‘In het buitenland hoor je vaak hoe de chaos en de massaliteit van de sociale media Beijing tot politieke veranderingen zal dwingen. Voorlopig echter zorgt de centrale overheid er juist heel efficiënt voor dat oplaaiende volksfrustraties zich richten tegen individuen of lagere overheidsinstanties. Weibo is een maatschappelijke veiligheidsklep en het is Beijing dat aan de kranen draait. Daarmee zijn ze zeker dat ze zelf nooit slachtoffer zijn.’ Wie de servers beheerst, beheerst de macht. Volgens The New York Times werd de directe familie van premier Wen Jiabao tijdens zijn ambtsperiode zo’n twee miljard euro rijker, maar opvallend genoeg lijkt dat schandaal ondanks al die Weibo-gebruikers nog steeds nauwelijks door te dringen in China. En dat is, aldus Anti, niet toevallig. ‘Dat populistische Weibo is voor Beijing juist een ideaal wapen’, zegt hij. ‘Het leidt tot de illusie van openheid. Wat wil je als autocratische macht nog meer?’ Volgens persberichten heeft Sina Weibo duizend mensen in dienst die de gebruikers moeten censureren. En Beijing controleert de censor. Of Beijing ook blijvend de aandacht van het volk kan afleiden is volgens de blogger echter de vraag. Als lokale en regionale overheden onder druk van de Weibo-gemeenschap tot hervormingen worden gedwongen, dan blijft Beijing mogelijk op langere termijn ook niet buiten schot.