Universiteitskranten moeten kiezen, niet delen

De bestuursdienst van de Universiteit Utrecht moet bezuinigen. En daarom heeft het College van Bestuur ervoor gekozen het Ublad vanaf 1 januari alleen nog online te laten verschijnen, en de redactie onder te verdelen bij de afdeling Communicatie en Marketing.

De Universiteitsraad maakt zich zorgen over de journalistieke onafhankelijkheid, wanneer de redactie onder de commerciële promotieafdeling komt te hangen en startte een petitie op www.redhetublad.nl. De bezorgdheid komt te laat.
Het is niet de eerste keer dat er commotie is over universiteitskranten. Zo werd vorig jaar een nummer van het Nijmeegse ‘universiteitsmagazine’ Vox tijdelijk uit de bakken op de campus gehaald. Op de cover stond een coke snuivende studente; niet zo'n fijn beeld om nieuwe studenten mee te verwelkomen op de jaarlijkse voorlichtingsdag vond het universiteitsbestuur. Censuur, vonden veel studenten, interne communicatie die even opzij werd gelegd, vond de universiteit.

Vox legde zich erbij neer. En daar zit de crux. Universiteitskranten proberen twee botsende belangen te verenigen. Enerzijds willen zij het bindmiddel van de universitaire gemeenschap zijn, met een informerende taak (de rol waarin de universiteitsbesturen hen het liefst zien), anderzijds wil men onafhankelijk en kritisch zijn ten opzichte van het CvB en de koers die wordt gevaren. De angel zit ‘m in het feit dat het universiteitsbestuur de krant grotendeels financiert. Zolang het universiteitsbestuur zich ver van inmenging houdt en de krant haar gang laat gaan is er niets aan de hand. Universiteitsbestuurders - ook de Utrechtse - lijken daar moeite mee te hebben.
De Utrechtse universiteitsraad vraagt met haar petitie voor behoud van het papieren blad eigenlijk om een voortzetting van de bestaande schijnonafhankelijkheid.
Natuurlijk zou het een universiteit sieren wanneer zij een onafhankelijk medium financieel draaiend houdt en zich er verder niet mee bemoeit. Echter, in een tijd waarin universiteiten zich meer zorgen maken over hun marktaandeel dan over de academische vrijheid is het naïef om nu 'foei’ naar het Utrechtse universiteitsbestuur te roepen.
De redactie van het Ublad borrelt en netwerkt al jaren gezellig met het universiteitsbestuur, een ideale mogelijkheid om met elkaar van gedachten te wisselen. ‘Professionalisering’ heet dat volgens hoofdredacteur Armand Heijnen, die overigens achter het besluit staat over te gaan op een online editie. Een besluit dat niet gesteund wordt door de redactie, die het CvB kritisch volgt en daarvoor al een aantal keren op de vingers is getikt.
Natuurlijk is dat de spagaat - tussen kritische verslaggeving en welwillende voorlichting - waarin een universiteitskrant verkeert. Maar wanneer het voortbestaan wordt bedreigd, zou je zeggen, wordt het kiezen of delen. Universiteitskranten moeten principieel zijn. Als een universiteitsblad zijn journalistieke onafhankelijkheid belangrijker vindt dan het informeren van de universitaire gemeenschap en het universiteitsbestuur is niet tot een dergelijke scheiding van informatie bereid, dan moet het kiezen: zich laten inlijven door het universiteitsbestuur en zich schikken in de rol die dat bestuur voor hem in gedachten heeft, of zoeken naar externe middelen en een eigen, onafhankelijke koers varen.
De opstellers van de petitie redhetublad.nl komen waarschijnlijk te laat met hun oproep. Wanneer zij daadwerkelijk streven naar een (papieren) inmengingvrije krant, kunnen zij de ruim tweeduizend ondertekenaars van de petitie beter oproepen om - in navolging van de oproep van Joris Luijendijk om NRC Handelsblad op te kopen - aandeelhouder te worden van het Ublad, zodat het medium de universitaire democratie kan blijven controleren.