Verpleegkundigen draaien een coronapatiënt op de intensive care. © ANP/Jeffrey Groeneweg

Een korte harde klap is beter te verhapstukken dan milde maatregelen uitgesmeerd over langere tijd. Dat bleek enkele weken geleden uit een bevolkingspeiling over het coronabeleid. Met de ‘gedeeltelijke’ lockdown toont het kabinet zich een halfzachte heelmeester; een klap voor drie weken, met verplichte restricties maar weer met allerlei uitzonderingen en met ‘dwingende’ adviezen die een beroep doen op individuele verantwoordelijkheid. Op plichtsgevoel, altruïsme, solidariteit. De aanpak is een compromis tussen groeicijfers, belangen en emoties. Psychisch en logistiek is de dreun enorm.

Lees verder

Daar gaan we weer, gelaten, tandenknarsend of vol van woede over de alles ontwrichtende maatregelen en in het bijzonder over de grote groep ongevaccineerden die de gezondheidzorg en de samenleving in gijzeling houdt. Want dit is er feitelijk aan de hand: de ic’s liggen vol met voornamelijk ongevaccineerde covidpatiënten die worden omringd met de beste zorg door verplegend personeel dat de wanhoop nabij is; het werk is mentaal en fysiek zwaar. Omkleden in zweetpakken, de loodzware lichamen keren. Tegelijk worden operaties van andere patiënten uitgesteld, of wellicht afgesteld als zij voortijdig definitief het loodje leggen. De huisartsenpraktijken stromen vol met wachtenden en door het ziekenhuis teruggeduwde patiënten.

Deze dagelijkse werkelijkheid in de zorg - die zich onttrekt aan de buitenwereld – is voor zieke mensen en voor medisch personeel moeilijk te verkroppen. Het gevolg: een stuwmeer aan patiënten, terwijl het personeel afhaakt. Er komt pas weer lucht als vele malen meer vaccinatieweigeraars zich over zichzelf heen zetten, over hun geharnaste principes of hun ‘kritische’ houding tegenover de overheid en de wetenschap, en zich spoeden naar een priklocatie.

De realiteit is ook dat je over hen de schouders zou kunnen ophalen als er vele malen meer ic-bedden zouden zijn. Kijk maar naar de verhouding tussen 17 miljoen mensen (van wie zo’n 12.500.000 volledig zijn gevaccineerd) en het aantal ic-bedden, zo’n 1050 op 116 ziekenhuizen. Volgens de dagkoers van het RIVM zijn er 1755 covidpatiënten opgenomen, waarvan 352 op de ic liggen. Een absurd kleine hoeveelheid die de finish na een marathon, om met de woorden van VWS-minister De Jonge te spreken, net zo goed verder uit het zicht brengt als het hoge aantal ongevaccineerden. Bij de laatste ic-bedden komt alles samen, het geschipper met vrijheid, gelijkheid en broederschap.

In deze crisis gelden andere belangenoverwegingen dan in normale tijden. Praktisch en moreel. Valt het zwaard van Damocles in de ziekenhuizen, dan zijn specifieke maatregelen onvermijdelijk: consequenties verbinden aan de keuze van antivaxxers.

Niet volgens de ijzeren logica in Singapore waar zij, als ze doodziek zijn zelf hun langdurige behandeling moeten betalen – portemonnee gekoppeld aan principe. Wel met het verhogen van de drempel in de samenleving door de 3G-aanpak (gevaccineerd, genezen, getest) te vervangen voor de 2G (zonder de derde g) – een pijnpunt waar effectiviteit en grondrechten met elkaar schuren en het aan juristen is om de proportionaliteit ervan te beoordelen. Werkgevers mogen nu nog niet een QR-code eisen van werknemers, daarvoor is een wetswijziging nodig.

Het zijn onorthodoxe maatregelen in een liberale democratie, het kabinet aarzelt niet voor niets om een harde heelmeester te zijn. 2G staat ook voor 2D, voor tweedeling en voor tweedracht. Maar wie sluit wie eigenlijk buiten? Het is een vrije keuze om solidair te zijn met oververmoeid medisch personeel, patiënten op de wachtlijst, koks, caféhouders, theatermakers, musici, popartiesten, festivalorganisatoren, jongeren, zwakke ouderen – met de grote meerderheid die zich laat inenten, soms met gezonde weerstand, tegen het grillige virus waar we niet zomaar van af zijn maar dat wel met het vaccin - en alweer een derde boosterprik - is terug te dringen tot beter handteerbare proporties. De ratio is dat iedereen snakt naar vrijheid. Naar normaal sociaal contact en verbinding met elkaar.