Vaders die scheten laten

Vreugde wanneer de ene favoriet - Het blauwe licht - de andere - Voor schut - bespreekt. Van Het blauwe licht is de opzet licht gewijzigd. De tweehoofdige gespreksleiding (Anil Ramdas en Stephan Sanders) is opgegeven: Sanders is nu vast panellid, per uitzending geassisteerd door twee gasten. Ik vond juist dat ze het samen goed deden. Sanders’ rol is duidelijker en z'n bijdrage prikkelend, maar Ramdas is meer technisch voorzitter en minder deelnemer. Details, want het blijft een oase en de enige plek waar televisie serieus over televisie nadenkt.

Niet elke aflevering swingt, maar altijd zijn er verrassende interpretaties en inzichten, opvattingen waarvan je denkt: ‘Hoe haalt een verstandig mens het in z'n hoofd?’ Hulde ook aan de redactie die Voor schut inbracht. Dat prachtprogramma is namelijk voorbij voor je het weet, bijvoorbeeld omdat je, na 'door drilboor begeleid duet Simek-Mulisch op Romeins dakterras’ een pilsje uit de keuken pakt. Kom je terug zie je de aftiteling en sla je je voor je kop.
Want Voor schut is geniaal in zijn eenvoud: het gaat over schaamte van het kind voor de ouder(s). Mijn moeder was klein, mijn vader lang en ik vond dat zo gênant dat ik bij de tegenoverliggende tramhalte ging staan om er niet bij te horen. Van die dingen dus.
In Voor schut zit een kind voor de camera en vertelt voor wie het zich waarom schaamt. Dan verschijnt langzaam op de achtergrond de boosdoener die precies datgene doet (of simuleert) wat het kind vreselijk vindt. Net zo lang tot die dader zelf beeldvullend is en je, uitgespaard in een hoek, de kleine klager pijnlijke bekken van schaamte ziet trekken. Per aflevering een stuk of vijf gevallen die voorbij vliegen en tot sterk meeleven leiden.
Boven aan de schaamtetopvijf staan scheten. Altijd van vaders. Alleen al daarmee zou Voor schut waarschijnlijk seizoenen lang gevuld kunnen worden. Dat werd de makers kennelijk te gortig en dus hebben ze dat hoofdstuk afgesloten met een koor van drie petomane vaders onder aanvoering van de onbetwiste kampioen die het in duetvorm met de hond deed. Arm kind. Verwant hiermee boeren, rochelen, goor eten. Kennelijk zijn moeders toch beschaafder. Maar die hebben andere makkes waar meer dochters dan zoons onder lijken te lijden: foute kleren, te hard lachen als er vriendinnetjes bij zijn, lollig doen, raar dansen. Dan zie je dus die moeders: hartstikke leuke vrouwen met leuke kleren, allerleukst dansend - maar ja, wij zijn geen tien en onze moeder is het niet.
Sinds enige tijd wordt de epiloog gevormd door kinderen die in zekere zin schande spreken van het programma: 'Ik ben heel trots op mijn ouders; dat hoort ook; je moet respect voor ze hebben; ze verzorgen je.’ Altijd allochtoon of 'wit van gegoeden huize’. Bij de laatsten vermoed ik dat ze net zo vervelend zelfingenomen als hun bejubelde ouders zijn. Zij begrijpen evenmin als de eerste groep, als vele kijkers en als een blauwlichtpanellid dat de meeste klagende kinderen juist een prima band met hun ouders hebben. Natuurlijk schamen ze zich (een beetje), maar dan slepen ze de ouders mee naar de studio om ze landelijk aan te klagen - en die schatten doen gehoorzaam hun aanstootgevende kunstje. Dit is de wereld van Jan, Jans en de kinderen, vol menselijk tekort en misverstand, maar vooral ook vol liefde. Er zijn volop kinderen die zich diep mogen schamen voor wat ouders hen en anderen aandoen. Maar die bellen Voor schut niet: hun schaamte is te groot. Bovendien zouden hun ouders hen de benen breken in plaats van mee te doen.

  • B & W. Afwisselend Sonja Barend en Paul Witteman over een thema van de dag. Op korte termijn geproduceerd waardoor vaak actueel. Vakwerk. Vara, werkdagen 19.22 uur, Nederland 3.
  • Diskotabel. Paneldiscussie over cd’s. Verademing tussen veel wezenloos gelul op de klassiekemuziekzender (Caroline Kaart, Jan Terlouw). Deskundige pogingen de magie (of het ontbreken daarvan) van muziek en uitvoering in woorden te vangen. Menno Feenstra zit voor. NPS, zondag 16.30 uur, Radio 4.