Valerie solanas

Zij had haar eigen ‘fifteen minutes of fame’ door de bedenker van deze uitspraak neer te schieten. Was het de praktische uitwerking van haar Bond voor het Uitroeien van Mannen? Vanaf volgende week is de film ‘I shot Andy Warhol’ te zien, over het dramatische leven van Valerie Solanas.
I Shot Andy Warhol van Mary Harron gaat 10 april in roulatie.
IN HET WOORDENBOEK der gemeenplaatsen staat achter het woord feministe ongetwijfeld: mannenhaatster. De vreugdedansen bij het verbranden van bh’s, het eisen van gelijk loon voor gelijke arbeid, het recht op eigen buik en het oprichten van besloten vrouwencafés, vrouwenboekhandels en vrouwenhuizen - het waren natuurlijk allemaal redenen om feministen het dodelijke etiket ‘mannenhaatster’ op te plakken.

Het punt is dat het omgekeerde het geval is: feministen hebben mannen nooit gehaat, ze hebben ze juist altijd veel te serieus genomen. Althans, dat beweerde Renate Dorrestein ooit in haar lezing Wat is er met de mannenhaat gebeurd?. Want als je minachting en spot als de knipperende signalen van haat beschouwt, zie je ook dat de radicaalste vrouwenbevrijdster het aflegt tegen welke gemiddelde man dan ook. Waarom, vraagt Dorrestein zich af, zijn mannen zo weinig het mikpunt van vrouwelijke spot? Waarom kleineren feministen mannen niet en lachen ze hen niet hartelijk uit in plaats van degelijke, een tikkeltje klagerige en een pietsje boze verhandelingen over hen te schrijven?
Eigenlijk kent de geschiedenis van het feminisme maar één echte mannenhaatster: Valerie Solanas, de schrijfster van het Scum-manifesto, waarbij Scum staat voor ‘Society for cutting up men’. In dat manifest pleit ze ervoor de manneneconomie te saboteren, de mannenregeringen omver te werpen, alle mannen maar helemaal van de planeet af te ranselen en een volledig geautomatiseerde maatschappij te stichten waarin geld en werk niet meer bestaan en waarin vrouwen zich technisch voortplanten zonder hulp van mannen.
Zoals het een heuse mannenhaatster betaamt, munt Solanas in haar manifest de nodige venijnige termen voor het mannelijke geslacht: 'levende miskraam’, 'emotionele invalide’, 'bloedzuiger’ en 'wandelende neukmachine’, om er een paar te noemen. En als ze haar geringschatting niet in één woord kwijt kan, schrijft ze zinnen als: 'Hij zal een rivier van snot overzwemmen, een kilometer tot aan zijn neus door braaksel waden als hij denkt dat daar een vriendelijk kutje op hem wacht. Hij zal een vrouw neuken die hij veracht, ieder mummelend oud wijf, en bovendien voor de gelegenheid betalen.’
TOCH IS VALERIE Solanas niet in de eerste plaats bekend om haar rabiate manifest. Andy Warhols profetische uitspraak dat iedereen zijn 'fifteen minutes of fame’ heeft, is in haar geval nogal wrang. Solanas kreeg namelijk even de internationale roem waar zij als schrijfster alleen maar op had kunnen hopen toen ze het levende icoon van de popart neerschoot. 'Actress shoots Andy Warhol’, kopte de openingspagina van het Daily News de dag na de aanslag; onder de grote letters stond een foto van Solanas. Een dag later haalde ze weer de krant, op de foto houdt ze de editie van de vorige dag vast, in de kop corrigeert ze: 'I’m a writer, not an actress’.
Valerie Jean Solanas werd in 1936 in Atlantic City geboren. Ze beleefde daar een nogal treurige jeugd met gescheiden ouders, incest, uithuiszetting en een zwangerschap op vijftienjarige leeftijd en al. Haar moeder trouwde drie keer en gaf haar kinderen als oude koffers bij kennissen in bewaring. Toen Valerie veertien was, werd ze naar een kostschool gestuurd. Op school was ze al tough, een hard, cynisch meisje met een bijtende tong.
Toch belandde ze in 1954 aan de universiteit in Maryland waar ze psychologie ging studeren. Ze was er, net als op school, een enfant terrible, ze werd uit haar studentenhuis gezet en verdiende haar studiegeld met prostitutie. Ze had toen ook haar eerste lesbische ervaringen.
Aan de universiteit ontdekte Solanas het 'wetenschappelijke’ bewijs dat ze tien jaar later in haar Scum-manifesto verwerkte. Ze leerde dat het mannelijke y-gen een onvolledig x-gen is, dat, dus, niet de vrouw een onvolledige man is maar de man een onvolledige vrouw en mannelijkheid een 'onvolmaaktheidskwaal’. Die omkering zou de 'theoretische’ basis van haar schotschrift vormen: omdat de man een incomplete vrouw is, probeert hij zich zijn hele leven te vervolmaken en vrouw te worden. Mannen zijn van nature passief, ijdel, frivool en zwak, maar ze hebben vrouwen al eeuwenlang aangepraat dat zíj dat zijn.
IN 1960 BELANDDE Solanas in New York, waar ze op straat leefde en bedelend en prostituerend aan de kost kwam. Ze schoot mannen aan en vroeg ze zes dollar voor een uur converseren en vijftien cent voor een vies woord. Als iemand betaalde, had ze één vies woord paraat: 'Mannen.’
Ze ontmoette zo de engelachtig mooie travestiet Candy Darling die bij de excentrieke hofhouding van Andy Warhol hoorde. Candy bracht Solanas met de Pope of Pop in aanraking omdat hij als geen ander een ster van haar kon maken.
Het waren de hoogtijdagen van de Factory, de met zilverfolie beplakte loft waar Warhol zijn salon des refusées hield voor dragqueens, drugdealers, rockmusici, kunstenaars en iedereen die rich and famous was. Maar zelfs voor de zelfgeproclameerde crazy culture om Warhol heen was Solanas te onaangepast. Ze gaf Warhol haar scatologische toneelstuk Up Your Ass ter produktie; hij vond het te obsceen. Het was zelfs zo smerig dat hij dacht dat zij een agente van de CIA was en het stuk een valstrik. 'Sure I’m a cop’, antwoordde Solanas, liet haar broek zakken en liet haar pussy zien: 'And this is my badge.’
Warhol raakte het toneelstuk kwijt, Solanas achtervolgde hem met dwingende telefoontjes, en om van haar af te zijn bood hij haar voor 25 dollar een rolletje aan in zijn film I, A Man.
Het begon ondertussen goed mis te gaan met haar: in 1967 had ze het Scum-manifesto geschreven, op straat leurde ze met kopieën. Ze had haar intrek genomen in het Chelsea Hotel waar ook Maurice Girodias van Olympia Press resideerde, uitgever van Nabokovs Lolita, Burroughs en Genet. Hij gaf haar een voorschot om een autobiografische roman te schrijven en kocht, omdat ze geen regel op papier kreeg, haar manifest. Solanas werd er vooral paranoïde van: Warhol en Girodias probeerden haar uit te buiten en haar ideeën te pikken.
Op de ochtend van de derde juni 1968 begaf ze zich naar het Chelsea Hotel - ze was het hotel inmiddels uitgezet; ook uit de Factory was ze geëxcommuniceerd - met een pistool in een bruinpapieren zak. Toen ze hoorde dat Girodias in Montreal verbleef, toog ze naar de 'nieuwe’ Factory aan het Union Square waar Warhol een paar maanden eerder zijn intrek had genomen. Ze wachtte hem voor de stoep op, glipte met hem mee naar binnen en schoot hem neer. Een paar uur later klampte ze een jonge verkeersagent aan en gaf zich aan.
De kranten citeerden de dag erop allemaal haar woorden: 'The police are looking for me. I am a flower child. He had too much control over my life.’
Het gevolg: Warhol lag vijf uur op de operatietafel en overleefde de aanslag. Hij zou wel altijd bang blijven; de open door policy van de Factory was voorgoed voorbij. Omdat Robert Kennedy twee dagen na de aanslag op Warhol werd vermoord, was het met de ophef over Solanas snel gedaan. Ze werd drie jaar opgesloten in een psychiatrische gevangenis.
Toen ze weer op vrije voeten kwam, bleef ze dakloos rondzwerven. Af en toe belde ze een bibberende Warhol en eiste gigantische schadevergoedingen. Ze werd in 1988 dood gevonden in een zogenaamd welfare hotel in San Francisco.
Valerie Solanas leidde een hemelschreiend leven en kreeg haar fifteen minutes fame. Toch vormt ze meer dan een waanzinnige en meelijwekkende voetnoot in de levensgeschiedenis van Andy Warhol. De ironie wil dat de roem die ze met de aanslag verwierf, maakte dat Girodias het Scum-manifesto uitgaf en dat radicale groepjes in de Amerikaanse vrouwenbeweging haar als heldin en martelaarster voor een onberispelijke zaak omhelsden. Girodias schreef geringschattend dat de aristocratische feministen vooral gevoelig waren voor het Lumpenproletariat-achtige van Solanas en voor haar 'gettogeurtje’.
Hoe dan ook wordt haar manifest nog steeds regelmatig opnieuw gedrukt. En het moet gezegd: Solanas’ krankzinnige extremisme leest als onvervalste satire. Maar je blijft je afvragen waarom Solanas de a-seksuele en timide Warhol neerschoot en niet een onomstredener male chauvinist pig.