Van der zee (3)

Uw coververhaal ‘De oorlog van Nanda van der Zee’ in De Groene van 14 mei heb ik met intense belangstelling gelezen. Ik ben nog van de vooroorlogse generatie die zelf weet heeft van de dingen zoals ze zich afspeelden. Veel boeken zijn verschenen over de Tweede Wereldoorlog, weinige ervan hebben een bijdrage geleverd aan mijn reeds bestaande kennis over het onderwerp.

Geheel anders is dit met het boek van Nanda van der Zee. Ik las wat ik eigenlijk altijd had geweten, maar niet op de manier van een historica onder woorden kon brengen. Nanda van der Zee heeft gedetailleerd ontvouwd wat mij emotioneel al die jaren heeft beziggehouden. De grote vraag waarom de elite in Nederland verstek liet gaan toen de storm opstak!
Ik woonde als jongen in Leusden op een afgelegen boerderij, waar een eenheid cavalerie van het Nederlandse leger was ingekwartierd. ’s Morgens en ’s avonds klonk hoorngeschal, voor taptoe en groet aan de vlag. Het portret van koningin Wilhelmina was aanwezig in de soldatenkwartieren. Zij was inspecteur-generaal van de strijdkrachten en ging herhaaldelijk mee op oefening. Toen haar vertrek bekend werd, sloegen de soldaten haar schilderij in stukken. Het excuus voor de vlucht (het landsbelang) is toen door de soldaten niet geaccepteerd. U schrijft terecht dat de koningen van België en Denemarken veel joden hebben gered door persoonlijk in te grijpen.
In ons dorp woonde een klein aannemertje dat als wereldvreemd werd beschouwd, maar wel in z'n eentje jarenlang joden liet onderduiken in zijn werkplaats, die hij daarvoor tot een ingewikkelde doolhof had omgebouwd. Hij vond dat zelf heel gewoon, maar hij was wel een lichtend voorbeeld voor de door Nanda van der Zee gewraakte elites. Als de vlucht van koningin Wilhelmina en de regering dan al geen staatsrechtelijke grond had, dan had men in Londen inderdaad alles moeten doen om de bevolking, vooral de ambtenaren, op hun plicht te wijzen.
Als de Telegraaf iets schrijft over nazi-propaganda in het boek van Nanda van der Zee, dan herinner ik me plotseling weer dat Cees van Geelkerken in de oorlog regelmatig in die krant schreef, de krant die nu dus ook aan zelfonderzoek zou moeten gaan doen! Gelukkig dat de oud-verzetskrant Het Parool wel positief was. Barneveld C.W. HORST
Van der Zee (4)
De aandacht in De Groene voor het boek van Nanda van der Zee gaat alle voorstellingskracht te boven. De bizarre stelling van Van der Zee dat de vlucht van koningin Wilhelmina naar Engeland de reden is dat er in Nederland verhoudingsgewijs zo veel meer joden zijn afgevoerd dan in andere landen, is immers zo evident onjuist dat ze nauwelijks tegenspraak nodig heeft. Toch geef ik die bij dezen.
Allereerst wil ik erop wijzen dat de Duitsers hier een civiel bestuur vestigden omdat ze de Nederlanders als een ‘arisch’ broedervolk zagen, dat wellicht ontvankelijk zou zijn voor het nationaal-socialisme. Bovendien wil ik kwijt dat het juist de Duitsers waren die het recht schonden door ons land binnen te vallen. Volgens Van der Zee kregen Hitlers 'juristen’ Nederland in de schoot geworpen door Wilhelmina’s vlucht, terwijl iedere jurist bekend is met het feit dat een schender van het recht niet mag profiteren van die schending, in casu de volstrekt illegale inval in Nederland. Verder denkt Van der Zee dat de Nederlandse regering zichzelf in feite had opgeheven door de grondwet te overtreden. Maar in de grondwet was een extreme situatie als een invasie niet voorzien - en nood breekt wet. Bovendien, als je Van der Zees gedachtengang volgt, moet je wel tot de conclusie komen dat de regering in ballingschap illegaal was, precies zoals de nazi’s en de NSB beweerden!
Van der Zee heeft trouwens een hoge dunk van de Duitse interesse voor het recht. In Hitler-Duitsland was het recht echter niet meer dan een woord zonder enige inhoud of betekenis, zoals bijvoorbeeld de schending van het niet-aanvalsverdrag met de Russen en de schreeuwrechtspraak van 'rechter’ Roland Freisler bewijzen.
En als Hitlers juristen volgens Van der Zee zoveel profijt hadden van Wilhelmina’s vlucht, waarom deden zijn soldaten dan zoveel moeite om haar in handen te krijgen? Het Duitse plan was immers om regering en vorstin op de eerste dag aan te houden door middel van grootscheepse luchtlandingen rond Den Haag. Deze actie werd echter een faliekante mislukking door fel verzet van het Nederlandse leger. Nederlandse soldaten gaven hun leven zodat de koningin en de regering in veiligheid konden worden gebracht. Zo kon de strijd tegen nazi-Duitsland worden voortgezet. Een groot deel van het koninkrijk was immers onbezet, en de overgave gold alleen voor de troepen in Nederland. En dit noemt Van der Zee dan in plaats van een triomf 'hoogverraad’.
Wat voor zin heeft trouwens een vorstin zonder enige functie in een bezet Nederland, een vorstin die alleen maar mag doen wat de Duitsers willen? Hoe kon zij de onafhankelijkheid van ons grondgebied verdedigen? Nee, dan toch liever een vorstin die symbool staat voor het niet opgeven van de strijd.
Natuurlijk kan men Wilhelmina dingen verwijten, zoals haar autoritaire aard, maar haar postuum de last van zo veel doden op de schouders leggen is pure onrechtvaardigheid. Ik zie kortom geen reden waarom Van der Zee zo parmantig op de voorkant van De Groene zou moeten staan. Het moedwillig achterwege laten van historische en juridische zorgvuldigheid in een poging met spectaculaire nonsens te scoren, is mijns inziens moreel verwerpelijk, ook al probeert ze haar werk enige respectabiliteit te geven door te wijzen op feiten als de relatief grote meegaandheid van Nederlandse autoriteiten. Utrecht BERNARD ZEVENHUIZEN
Van der Zee (5)
Hoe ik het ook keer of wend, het is me nog steeds niet duidelijk wat mevrouw Van der Zee met haar boek beoogt. Haar ontbreekt ieder inzicht omtrent de werkelijke situatie tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Van dr. Loe de Jong zou ze hebben kunnen leren wat zindelijke, voor iedereen begrijpelijke geschiedschrijving is.
Dat er destijds grove onkunde bestond over de situatie in Duitsland en over wat ook Nederland te wachten zou kunnen staan, werd hoofdzakelijk in linkse kringen onderkend. En zó schamel was het verzet in Nederland nu ook weer niet. Koningin Wilhelmina portretteren als een weinig geïnteresseerd, gevlucht staatshoofd is ronduit leugenachtig. Het huidige staatshoofd heeft zich slecht laten voorlichten. Ik neem haar dat niet kwalijk, wel de regering die tot op heden niet zorgt voor eerlijke, deskundige informatie. Mevrouw Van der Zee: excuses aanbieden is op zijn plaats! Den Dolder AUKJE DE VRIES