Van fluxus tot viking beeldende kunst

Een 56 pagina’s dikke, full-colour-uitgave van postorderbedrijf Viking-direct vol kantoorartikelen waarbij elk kunst-persbericht verbleekt. Bladerend door de catalogus word je ingewijd in de verrassende wereld van de kantoorbenodigdheden. Nu heb je voor een functioneel kantoor niet zo gek veel nodig. Stoel, bureau, fax-telefoon, plakband, computer, flesje Typex, ballpoint en gummetje. Dat is het wel zo'n beetje. Niet echt de moeite van een postorderbedrijf waard. En je vult er geen 56 royale pagina’s mee.

Daar hebben ze bij Viking-direct wat op gevonden. Het blad staat vol half noodzakelijke en/of volstrekt overbodige randartikelen. Adresmolens, bureau-organizers, geruisloos plakband, enveloppenbevochtigers, muishouders, beeldschermfilters, telefoonzwenk-armen, voetsteunen, thermische mapjes, luchtspray, polssteunen ‘met speciale gel voor optimaal comfort’, etc. Het gaat maar door, 56 heerlijke pagina’s lang! De volledige wapenuitrusting voor de volmaakte witte-boordwerker.
In de officiële kunstwereld is het begrip mail-art allang bekend. De post-dada-beweging Fluxus maakte er een erkende kunstvorm van, die sindsdien regelmatig de kop opsteekt, de laatste jaren vooral via e-mail. Onlangs was er in het Stedelijk Museum nog een overzichtstentoonstelling te zien van de Enschedese School, een inmiddels opgeheven kunstenaarsgroep die deze kunstvorm jarenlang bedreef. Kunst per post. Verrassend, goedkoop, eenvoudig; in de beperking ligt vaak de kracht. Mail-art moest natuurlijk niet op gewone post lijken. Het was anders. Zinloze berichten. Of een met haren geschreven brief in een gepunnikte enveloppe waarin de opdracht stond dat je na het lezen van de brief drie uur uit het raam moest staren.
Volstrekt onbedoeld sluit de Viking-direct catalogus naadloos aan op deze traditie. De producten zijn bizar, de foto’s zijn van een ongewilde schoonheid en de vormgeving, met ritmische verschuivingen in pasteltinten, is veel beter dan die van een gemiddelde postordercatalogus. Ook de geschreven aanprijzingen ontstijgen het functionele en zijn vaak ware kunststukjes van absurde poëzie.
Een greep uit de catalogus: 'Low noise verpakkingstape. COMFORT. Deze kwalitatief hoogwaardige tape is voorzien van een speciale lijmlaag waardoor de tape geruisloos afrolt. Hierdoor bent u voorgoed verlost van de krakende plakbandgeluiden in uw omgeving.’
'Luchtspray: MAKKELIJK. Blaast het stof uit moeilijk bereikbare onderdelen.’
'Balpen op standaard. VEILIG. De verchroomde ketting voorkomt zoek raken of diefstal. Natuurlijk met een anti-slip laag aan de onderkant.’
'Voetensteunen. VOLDOET AAN ALLE EISEN. Comfortabel werken dankzij deze verstelbare voetensteunen. Het Deense design voldoet aan alle internationale standaards en is voorzien van het Duitse TüV keurmerk. Leverbaar in de frisse kleuren zwart, lichtgrijs, blauw en rood. Kies de kleur die het beste bij uw interieur past.’
Het zijn die kleine extra’s die net dat beetje meerwaarde geven aan een 36-urige werkweek.
Wie vindt dat kunst inzicht moet geven in de werking van de menselijke geest en een gids moet zijn door het doolhof van het alledaagse leven, mag deze mail-art niet aan zijn neus voorbij laten gaan. De Viking-direct catalogus is:
COMPLEET. Alles wat u niet nodig hebt staat er in!
HANDIG. De catalogus is gedrukt op handzaam A4-formaat en dus makkelijk op te bergen.
GRATIS. Het beste nieuws van alles! Bel (wederom gratis) 0800-0364, en reeds de volgende dag bent u de gelukkige bezitter van dit wonderschone en bizarre periodiek.

  • http://www.nutscape.com/fluxus/homepage. Meer over fluxus. Met uitvoerige beschrijvingen van 'acties’ van veel verschillende kunstenaars. Tevens originele mail-art, nu in digitale versie en nog steeds verstuurbaar.