Commentaar: Van Gaal

Van Gaal slim of Gaspart dom?

In de week van de moord op Pim Fortuyn trad Louis van Gaal weer aan als hoofdcoach van Barcelona. Spanje- en voetbalkenner Edwin Winkels opende zijn artikel daarover in de dagkrantversie van De Groene met de zin: «Tussen wanhoop en trots laveert het duo op weg naar een omhelzing die uiteindelijk (over weken, maanden al?) misschien zo verstikkend als die van een fatale liefde zal zijn.»

Het werden dus maanden. En Winkels was er zelf getuige van hoe beide heren, voorzitter Gaspart en coach Van Gaal, acht maanden later afscheid van elkaar namen. Winkels zat afgelopen zondagnacht in het vliegtuig dat spelers en staf terugvloog uit Vigo, waar Barcelona met 2-0 van Celta had verloren. Van Gaal en Gaspart gingen naast elkaar zitten, op de stoelen 13A en 13B, precies bij de nooduitgang. Het gesprek begon rustig, maar getuige zijn heftige armbewegingen schoot Van Gaal al spoedig uit zijn slof. Een dag later bleek de Hollander inderdaad niet van zins «vriendschappelijk» te vertrekken, zoals hij drie jaar eerder had gedaan. Dit keer vecht hij voor de zes miljoen euro afkoopsom.

Eigenlijk was het al te zien toen AZ in het seizoen ’87-’88 onder zijn leiding degradeerde: Van Gaal is een uiterst middelmatige trainer-coach. Ook in Alkmaar kreeg hij ontslag, alhoewel hij dat zelf altijd heeft ontkend, aangezien «een Van Gaal altijd zijn contract uitdient», zoals hij over zichzelf placht te zeggen. Nu is zijn roemrijke Barcelona drie punten verwijderd van degradatie, een historisch dieptepunt. Hoe heerlijk moet dat zijn voor de meeste Spanjaarden — niet alleen Madrilenen — die in de club het zinnebeeld van de Catalaanse arrogantie zien. Helemaal prettig voor hen is dat Van Gaal, die onaardige dingen zei over Spanjaarden, moeilijk bleek te integreren. (Hij weigerde zelfs lange tijd zich aan de nationale etenstijden aan te passen.)

In Nederland daarentegen was de onhoffelijke Van Gaal helemaal niet impopulair. Zijn gevloek tegen de media («Ben ik nou zo slim, of ben jij nu zo dom?») bleek een voorbode van wat het land te wachten stond en zijn heldere autoritaire leiding haalde zelfs veelvuldig de opiniepagina’s, waar lovend werd gesproken van het succesvolle «systeem van Gaal», voorgesteld als tegenwicht voor een lammekakkerige poldercultuur.

Maar buiten de polders slaagde Van Gaal nimmer. In Antwerpen vonden ze hem een lachwekkende opschepper en lieten hem op de bank. In Catalonië ergerde men zich aan zijn leugenachtigheid; bij aankomst in 1997 had hij verklaard het «onfatsoenlijk» te vinden «om spelers van Ajax mee te nemen naar mijn nieuwe club». Binnen de kortste keren speelden de broertjes De Boer, Reiziger, Kluivert, Bogarde en Litmanen in Camp Nou. Toch liet Gaspart hem een contract tekenen tot juni 2005. Is Van Gaal nu zo slim of Gaspart zo dom? Te vrezen valt voor het laatste, zodat het nog lang zal duren eer Barcelona weer meedingt naar het kampioenschap.