Tentoonstelling

Van keurslijf tot string

TENTOONSTELLING Achter gesloten deuren

De wereld die achter de voordeur van de privé-woning ligt is, net als luxe lingerie, van oudsher typisch het domein van vrouwen. Deuren en onderkleding komen samen in de tentoonstelling Achter gesloten deuren: van keurslijf tot string in het Rotterdamse Museum Het Schielandshuis. Een overzicht van intieme kledingstukken – van een zeventiende-eeuws korset tot de Sloggi’s van de 21ste eeuw – wordt gecombineerd met een expositie van verschillende soorten voordeuren met het bijbehorende hang- en sluitwerk. De logica hierachter? Volgens de tentoonstellingsmakers: achter gesloten deuren bevinden zich net als onder ondergoed zaken die, juist omdat ze verborgen gehouden worden, de nieuwsgierigheid opwekken.

De deuren, sloten en sleutels vormen in de tentoonstelling het decor waartegen de ontwikkelingen in ondergoed worden geschetst, en dat maakt de vitrines en kabinetten vol met korsetten, onderbroeken, hemden en nachtjaponnen een lust voor het oog. Negentiende-eeuwse witkatoenen onderkleding, gepropageerd door de Vereniging voor Verbetering van Vrouwenkleding, is geëxposeerd tegen de achtergrond van Bruynzeel-deuren uit de jaren 1960, toen in Nederland voor het eerst seriematig deuren werden gemaakt. Oud en hedendaags komen ook samen in een reeks vitrines die zich letterlijk achter gesloten deuren bevinden. Wie de deuren opent krijgt een inkijkje in bijvoorbeeld verschillende soorten jarretels, en de ontwikkeling van mannenondergoed, die gemarkeerd wordt door het verdwijnen van de gulp. Een heel kabinet is gewijd aan het merk dat zwartleren bh’s zelfs aan huisvrouwen van middelbare leeftijd weet te slijten: Marlies Dekkers. Televisieschermen tonen een interview met deze ontwerpster en beelden van haar show van februari 2006, en een etalagepop gekleed in exemplarisch opzichtig ondergoed van Dekkers staat naast een aantal Neurenbergse kisten uit de periode tussen 1500 en 1750.

Verreweg het grootste gedeelte van de expositie is gewijd aan het korset, dat in zekere zin het oermodel vormt van het verstikkende keurslijf waarin vrouwen zich geneigd zijn te wringen. Er is een overweldigende variëteit aan korsetten te zien, van zwangerschapskorsetten tot stevige korsetten voor medische doeleinden en kinderkorsetjes. Een vitrine met een hele reeks van minuscule korsetten toont aan dat zelfs kinderpoppen in de negentiende eeuw niet veilig waren voor dit wurgende kledingstuk.

Het idee dat vrouwen onderdrukte wezens zijn die voortdurend pijn moeten lijden om te voldoen aan de heersende schoonheidsnormen wordt vervolgens uitvoerig belicht in kabinetten met hedendaagse modeverschijnselen. Dat resulteert in enigszins obligate onderwerpen zoals figuurcorrigerend ondergoed, beroemdheden die het slankheidsideaal uitdragen, en de prevalentie van anorexia onder tienermeisjes.

Gelukkig valt er tussen al dit vrouwenleed ook het nodige te lachen. Een sleutelvormig portret van Robert Schoemacher vormt het kopstuk van een gangenconstructie over plastische chirurgie. Een langgerekte vitrine met op stijliconen geïnspireerde etalagepoppen laat de veranderingen in het beeld van het ideale vrouwelijke figuur zien. En een foto van een catwalkmodel van Jean-Paul Gaultier werkt (ongetwijfeld onbedoeld) op de lachspieren omdat de kleding zo weinig om het lijf heeft dat het ondergoed vrijwel geheel zichtbaar is. Dat toont maar aan dat hedendaagse lingerie niet langer uitsluitend achter gesloten deuren te bewonderen is.

Achter gesloten deuren: van keurslijf tot string. Museum Het Schielandshuis, Rotterdam, tot en met 27 mei