Van News of the World naar Newsnight

Londen - De Britse rechter Brian Leveson kan elk moment met zijn rapport komen waarin hij waarschijnlijk zal pleiten voor een zekere mate van persregulering.

Het probleem is dat er sinds hij aan zijn onderzoek begon veel veranderd is in het Britse medialandschap. De woede toen bleek dat News of the World het mobieltje van een ontvoerd (en vermoord) meisje had afgeluisterd, de dreigende lezers­boycot, het opheffen van de oude zondagskrant, de arrestaties van journalisten, het optreden van Murdoch tegenover schuimbekken­de Kamer­leden, de boze celebrities met hun advoca­ten en het regeringsbesluit om Murdochs overname van Sky tegen te houden. De hete mediazomer van 2011 was de opmaat voor het Leveson-onderzoek naar de ethiek bij de Britse pers.

Het onderzoek heeft honderd dagen geduurd, waarop in totaal 3,2 miljoen woorden zijn gesproken. Antwoorden als ‘I don’t remember’ en ‘I can’t recall’ waren relatief populair, met name bij de hoofdrolspelers. Er zijn 474 getuigen aan het woord gelaten en vertegenwoordigers van 135 organisaties. Acteurs en progressieve politici hebben gepleit voor strenge regulering; hoofdredacteuren en rechtse politici zijn tevreden met de situatie zoals deze nu bestaat. Een tussenweg lijkt onvermijdelijk.

Tegenstanders van regulering wijzen erop dat de dagbladen zich sinds de genoemde zomer opvallend goed hebben gedragen, daarmee aantonend dat regels van overheidswege overbodig zijn. Het is nu uitgerekend de bbc die onder vuur ligt. News of the World is lang vergeten, nu gaat de aandacht naar Newsnight. Na eerder een onthullende documentaire over de seksuele wanpraktijken van Jimmy Savile niet te hebben uitgezonden, beschuldigde bbc’s vlaggenschip de ex-politicus Alistair McAlpine valselijk, en zonder wederhoor, van seks met minderjarigen. Newsnight dacht op veilig te spelen door de naam van de politicus niet te noemen, maar die was niet moeilijk af te leiden. Minder scrupules bleken duizenden gebruikers van Twitter te hebben. De naam van McAlpine, die een rustige oude dag in Italië dacht te genieten, gonsde door het rijk van de 140 lettertekens. Zijn advocaten jagen nu op de ongeveer tienduizend twitterati die zich hebben schuldig gemaakt aan smaad.

De McAlpine-zaak werd aangezwengeld door de Labour-politicus Tom Watson, tevens een hoofdrolspeler in de jacht op Murdoch. Hij heeft daar zelfs een boek over geschreven, Dial M for Murdoch (een bespreking daarvan staat in Dichters Denkers). Watson is voorstander van persbreidel. Het ironische is dat uitgerekend hij de betrouwbare en onafhankelijke bbc heeft verleid tot het begaan van een enorme blunder, iets waar Murdoch in zijn schik mee zal zijn. Tegelijkertijd denkt Leveson nu: hoe zit het eigenlijk met de ethiek van de sociale media?