Vanuit Mauritanië op een cayuco naar Europa

Nouadhibou - Amper vijf jaar geleden spoelden ze met tienduizenden aan op de stranden van de Canarische Eilanden. Alleen al in de zomer van 2006 waren het er bijna 32.000, de Afrikaanse vluchtelingen die de stranden van Gran Canaria of Tenerife wisten te bereiken in volgepakte vissersbootjes. De meesten kwamen hiervandaan: Nouadhibou, Mauritanië.
Nouadhibou was het vertrekpunt voor duizenden migranten uit heel West-Afrika op weg naar Europa. Vanuit Mali, Senegal en Guinea tot aan Kameroen en Congo trokken ze naar deze havenstad in het uiterste noorden van Mauritanië op de grens met de Westelijke Sahara.
De reden was simpel. Sinds de massale bestorming van de Spaanse enclaves Ceuta en Melilla in Noord-Marokko in 2005 was alles anders geworden. Niet alleen door de afschrikwekkende werking van de slachtoffers die vielen toen de Spaanse en Marokkaanse grenspolitie vuurde op de Afrikaanse migranten. Ook de opstelling van Marokko veranderde. In ruil voor de status van bevoorrechte handelspartner van de EU werkte het regime van Mohammed VI voortaan actief mee aan de bestrijding van illegale migratie naar Europa. Omdat de Marokkaanse koning daar voor het gemak ook de Westelijke Sahara toe rekent, werd de overtocht naar de Canarische Eilanden vanaf Nouadhibou opeens de kortste weg met een redelijke kans van slagen: achthonderd kilometer.
Die redelijke kans van slagen was nogal relatief en had vooral betrekking op de kans om opgepakt te worden op deze route. Daar stond een risico tegenover: een reis van een week op volle zee in een cayuco, een smal vissersbootje van achttien meter lengte met zeventig tot tachtig opvarenden. Naar schatting kwamen op deze route tussen 2006 en 2009 bijna 85.000 mensen om. Intussen is ook deze route zo goed als afgesneden. Vorig jaar bereikten slechts tweehonderd bootvluchtelingen de Canarische Eilanden. Sommigen beweren dat de crisis in Europa een rol speelt, maar het is de vraag of die veel indruk maakt op Afrikanen die van minder dan een euro per dag leven. Zeker is dat de patrouilles van de Europese grenswaakhond Frontex voor de kust van Mauritanië en de Canarische Eilanden een beslissende rol spelen. Sinds deze in mei 2007 begonnen, is Nouadhibou voor duizenden jonge West-Afrikanen van tussenstation opeens eindbestemming geworden. Maar volgens onderzoek staan er nog steeds zo'n vierduizend klaar om op elk moment in een cayuco te stappen.