Vargas Llosa is woedend over gratie voor ex-dictator Fujimori

Lima – ‘De gratie verleend aan de Peruaanse ex-dictator Alberto Fujimori is feitelijk een nieuwe staatsgreep, mogelijk gemaakt door het verraad van een president die gekozen is dankzij zijn uitdrukkelijke belofte Fujimori géén gratie te verlenen.’ Toen Mario Vargas Llosa zich achter de computer zette om zijn verontwaardiging onder woorden te brengen, moet de rook uit zijn oren gekomen zijn. De doorgaans genuanceerd formulerende Nobelprijswinnaar schoten alleen nog de radicaalste termen te binnen: vuige deal, verraad, staatsgreep.

‘Laagheden zijn helaas onderdeel van het politieke leven in bijna alle landen’, brieste hij, ‘maar ik geloof niet dat er veel gevallen zijn waarin een staatshoofd er zo veel tegelijk en in zo korte tijd begaat.’

Het was inderdaad een schaamteloze politieke koehandel waaraan president Pedro Pablo Kuczynski zich heeft bezondigd. Hij dreigde afgezet te worden omdat enkele van zijn bedrijven in het verleden geld hebben aangenomen van Marcelo Odebrecht, de Braziliaanse bouwondernemer die zo ongeveer alle politici in Latijns-Amerika heeft omgekocht. De oppositie geleid door Fujimori’s dochter Keiko heeft een ruime meerderheid in het parlement.

Groot was de verbazing toen tien leden van haar fractie zich van stemming onthielden waardoor Kuczynski in functie kon blijven. De volgende dag kwam de aap uit de mouw: de president verleende Fujimori gratie op humanitaire gronden.

Fujimori, die van 1990 tot 2000 een sinister bewind voerde, heeft twaalf jaar uitgezeten van zijn veroordeling tot 25 jaar wegens misdaden tegen de menselijkheid. In een tweede proces werd hij veroordeeld wegens roof, corruptie en ontvoering. De deal was gesloten door Kenji Fujimori, de jongste zoon en parlementslid. Zijn zus, fractieleider en vorig jaar nipt verliezer bij de presidentsverkiezingen, was niet zo gecharmeerd van het idee dat haar vader vrijkwam. Zij maakt de dienst uit in de partij Volksmacht en de kans is groot dat haar vader als vrij man weer de touwtjes in handen neemt.

Het ‘verraad van Kuczynski’, schrijft Vargas Llosa, heeft tot gevolg dat degenen die op hem gestemd hebben (onder wie de schrijver zelf) er indirect verantwoordelijk voor zijn dat het fujimorisme weer aan de macht is gekomen. ‘Het fujimorisme controleert nu niet meer alleen het parlement, maar ook de president.’

In zijn gratie-toespraak omschreef Kuczynski de massamoorden, martelingen en verdwijningen waarvoor Fujimori verantwoordelijk was als ‘vergissingen en excessen’. En die gaf hem gelijk door vergiffenis te vragen aan die Peruanen die hij, zonder het te willen, ‘had teleurgesteld’.