Arie van der Zwan over de sociaal-democratie

‘Veiligheidsbeleid ís links beleid’

AMSTERDAM – De instroom van nieuwkomers in Nederland moet worden ingedamd tot een derde. De regering moet dat bewerkstelligen door asielmigratie en volgmigratie te ontmoedigen en een actieve vorm van bevolkingspolitiek te bedrijven. Dit zegt ‘PvdA-dissident’ Arie van der Zwan. Volgens hem heeft links de problemen altijd genegeerd. ‘De elite is egocentrisch geweest.’

Anderhalve week geleden schreef Van der Zwan al een artikel met een vergelijkbare strekking in het tijdschrift Socialisme & Democratie van de aan de PvdA gelieerde Wiardi Beckman Stichting. ‘Bij ongewijzigd beleid zal het ons niet meer lukken om de problemen binnen de grenzen van het hanteerbare te houden’, was een van zijn conclusies.

‘Ik baseer me op officiële bevolkingsprognoses, en dan zie ik dat de totale niet-westerse bevolking groeit tot 3,9 miljoen in 2050’, aldus Van der Zwan nu. ‘Die groei concentreert zich in de steden. Het gevolg is dat de steden een zwarte bevolking krijgen die slecht geïntegreerd is en in hoge mate werkloos. Onveiligheid, vervuiling en andere wantoestanden zijn het gevolg. Neem de wijk Charlois in Rotterdam, een wijk die nu nog overwegend bestaat uit een autochtone bevolking, maar waarbij de druk van de allochtonen op meer manieren voelbaar is. Er is verloedering, vuil op straat, enorme onveiligheid en verkeersonveiligheid. Je ziet dat op alle fronten de kleine en de grote criminaliteit samenklontert waar de percentages allochtonen zeer hoog zijn.’

Charlois is een voorbode?

Van der Zwan: ‘Ja, in die vorm en omvang gaat dat ook elders gebeuren.’

Is die ontwikkeling onafwendbaar?

‘Nee, maar dan moet er wel een geheel ander beleid komen. Als je het integratiebeleid een kans wilt geven, moet je die voortdurende instroom van nieuwkomers zien te stoppen. Van stabiliteit kan in dergelijke wijken op die manier geen sprake zijn. De ontwortelende invloed is: er komen nieuwkomers, mensen trekken weg, er komen nieuwe nieuwkomers, en er ontstaat veel turbulentie in zo’n wijk. Dat is een voedingsbodem voor allerlei kwalijke verschijnselen.

U pleit, net als Fortuyn, voor een immigratiestop.

‘Nee, dat kan niet en is ook niet wenselijk. Maar de aantallen moeten substantieel worden gereduceerd. Laten we zeggen: tot een derde.’

Wat zijn uw oplossingen?

‘Reduceer de asielmigratie en met name de volgmigratie. Werk serieus aan de integratie. Niet door de denkbeelden van allochtonen te willen veranderen, maar door objectieve leefomstandigheden als de beschikbaarheid van werk. Dwing mensen werk aan te nemen, conform de regelingen die gewoon bestaan. Een gezin waar de kostwinner niet werkt, heeft een heel grote kans een kansloos gezin te worden, dat is op vele plaatsen uitgebreid gesignaleerd.’

U gebruikt in uw artikel ook het woord ‘bevolkingspolitiek’.

‘Ja, de bevolkingsgroei moet worden geremd, vooral onder allochtonen met grote gezinnen, omdat die niet goed passen in onze samenleving en voor achterstand zorgen. Verlaag de kinderbijslag na het tweede kind, propageer geboortebeperking, bouw niet steeds grotere huizen, ontmoedig het stichten van grote gezinnen. Maar het belangrijkste is: verander de objectieve leefomstandigheden, zorg voor werk.’

Waarom waren wij de afgelopen dertig jaar ziende blind en horende doof?

‘Dat waren we niet. Zo heb ik in 1992 op verzoek van minister Dales mede leiding gegeven aan het minderhedendebat. We presenteerden een witboek dat inzicht verschafte in de positie en problematiek van de allochtonen. Het baarde wat opzien, maar meer gebeurde er niet. De fout die de elite heeft gemaakt is dat zij de problemen die er waren – onveiligheid, werkloosheid, smerigheid – heeft gereduceerd tot gevoelens. Maar het zijn geen gevoelens, ze vormen een keiharde werkelijkheid. Alleen, de elite ondervindt ze niet aan den lijve en ze passen niet in de conceptie van de multiculturele maatschappij die ze ontwikkelde. De prijs voor die conceptie wordt echter onderaan de samenleving betaald. Dat is de reden waarom het zolang heeft kunnen woekeren. Elk geluid uit de onderlaag van de bevolking dat duidde op protest – denk aan Janmaat – werd onmiddellijk gecriminaliseerd, gereduceerd tot onderbuikgevoelens.’

In uw stuk schrijft u: ‘De scheve verdeling van de gevolgen van immigratie is in niet geringe mate de oorzaak van de betrekkelijke nonchalance waarmee de beter gesitueerden dit vraagstuk tegemoet treden.’ Daar zegt u nogal wat.

‘Ik vind dat eigenlijk heel rustig en kalmpjes gezegd. Het is een understatement van jewelste. De elite is egocentrisch geweest en onverschillig voor het lot van onderlagen van de bevolking.’

Een kardinale fout voor een partij die zichzelf sociaal-democratisch noemt.

‘Absoluut. Maar niet alleen voor de PvdA, ook voor GroenLinks en de SP. Overigens ook voor de VVD, omdat de problemen uiteindelijk ook haar achterban zullen treffen.’

Waarom wilde links er niet aan?

‘Ik loop al vijftien jaar tegen een muur van onwil en ongeloof op als ik over deze problemen begin. Maar de problemen treffen zowel de allochtonen als de autochtonen, het gaat niet om de tegenstelling allochtonen-autochtonen. Op de middag van de gemeenteraadsverkiezingen van 6 maart kwam ik toevallig PvdA-voorzitter Ruud Koole tegen op de Herengracht. Die dag ervoor had hij gezegd: “We moeten ons toch eens beraden op een links veiligheidsbeleid.” Toen heb ik gezegd: “Ruud, waar héb je het over? Veiligheidsbeleid ís links beleid! Want de slachtoffers vormen jouw aanhang.” Nou, daar moest hij nog eens over nadenken

Als de PvdA een toekomst wil hebben, moet ze het verdelingsvraagstuk weer centraal stellen. Ze moet zich niet – in navolging van middenpartijen als D66 – druk maken over democratische vernieuwing. Veiligheid en leefbaarheid zijn onderdelen van het verdelingsvraagstuk, net zoals inkomen en macht dat vroeger waren. Daar ligt de kern van de sociaal-democratie.