Verboden terrein

DE GROOTSTE verliezer bij verkiezingscampagnes is de politiek zelf. Vorige week stelde Emile Roemer in een interview met _Het Financieele Dagblad _het door Europa voorgeschreven begrotingstekort van maximaal drie procent aan de kaak. De boete die op overtreding hiervan staat, zou hij niet betalen. _‘Over my dead body.’ _Maar wie verwachtte dat hiermee de verkiezings strijd eindelijk zou gaan over hét probleem van dit moment, de eurocrisis, kwam bedrogen uit.

Medium commentaar 34 2012 verboden terrein

De ene na de andere partijleider haastte zich om het voorstel te diskwalificeren. Onmogelijk. Niet realistisch. Gevaarlijk zelfs. De hele rits Hogere Machten die de politiek tot een technocratische invuloefening hebben gereduceerd, passeerde de revue: het mag niet van Europa, er zijn internationale afspraken, en denk aan ons bedrijfsleven! Minister De Jager wist zowaar te melden dat ‘de’ financiële markten al negatief reageerden.

Inhoudelijke reacties op Roemers standpunt bleven uit. Enkel een depolitiserende ‘ssst’. Foei, stil nou, de kredietbeoordelaars luisteren mee! Op die manier worden omstreden issues tot verboden terrein verklaard. Gij zult bezuinigen, staat er op het gebodsbordje voor de rijksbegroting. Daar blijft het niet bij. Hoe langer de eurocrisis voortduurt, hoe vaker diezelfde gebodsborden opdoemen rond tal van andere, cruciale thema’s. Zoals de toekomst van de verzorgingsstaat (gij zult hervormen), de zorg (gij zult liberaliseren) en de arbeidsmarkt (gij zult flexibiliseren). Hebben de nationale democratieën werkelijk niets meer te vertellen over al deze kwesties? Of wíllen zij er niets meer over te vertellen hebben? In Nederland lijkt dat laatste het geval. Politiek, in de zin van een fundamentele discussie en strijd over waar het met de samenleving heen moet, wordt zo om zeep geholpen.

In het geval van Roemers uitspraak slaan die diskwalificaties ook inhoudelijk gezien nergens op. Hoezo is iets minder hard bezuinigen dan de EU voorschrijft niet realistisch? De SP beroept zich op adviezen van het IMF en de OESO. Ze had net zo goed kunnen wijzen op de Franse president of het leger internationale economen dat pleit voor investeringsprogramma’s om de economie aan de praat te krijgen. Zelfs die vermaledijde kredietbeoordelaars hebben gewaarschuwd voor al te rigoureuze bezuinigingen in de noordelijke eurolanden.

Het is ook de vraag hoeveel geloof de kiezer hier nog aan hecht. Als een soort Peter en de wolf slaat het tandem Rutte-De Jager nu al twee jaar lang alarm bij ieder creatief plan voor de eurocrisis. Of het nou het permanente noodfonds betrof, een Griekse schuldsanering of grootschalige obligatie-aankopen door de Europese Centrale Bank, telkens heette het onmogelijk te zijn. Een ramp zelfs. Inmiddels zijn deze maatregelen stuk voor stuk doorgevoerd. Door wie? Precies. Daar gaat je geloofwaardigheid.

Het was dan ook onnodig dat Roemer diezelfde avond nog gas terugnam bij Nieuwsuur. Zijn voorganger Jan Marijnissen sprak zelfs – héél solidair – van een ‘fout’. Waarom? Eerder zwakte de SP haar standpunten rond de pensioenleeftijd en het minimumloon af en sloot zij zelfs een coalitie met de VVD niet uit. De socialisten willen blijkbaar zo graag regeren dat zij al met compromissen komen nog voor de formatie is begonnen. Ziedaar het typisch Hollandse ‘pre­compromis’. Die voorzichtigheid is misplaatst, want deze crisis schreeuwt om gedurfde oplossingen. Om Europa en Nederland erboven­op te helpen is een drastische politieke koerswijziging nodig. Het enige wat de kiezer daadwerkelijk moet vrezen, zijn de vermanende vingertjes en precompromissen die dat in de weg staan.


Beeld: Milo