meer Muziek

Verborgen misère

Muziek: Johan

Het label Excelsior heeft het gegeven dat zijn (let op: Engelstalige) gitaarband Johan slechts om de vijf jaar een album uitbrengt in de promotie gebruikt. Fans zijn zó verrukt weer wat van de band te horen dat het lange wachten Johan graag vergeven is. Maar als zanger/gitarist Jacco de Greeuw één ding niet had gewild, was het wel vijf jaar over de nieuwe plaat doen (na Pergola, uit 2001). Dat had hij na het debuut, in 1996, ook al meegemaakt.

Na die release werd De Greeuw achtervolgd door lange depressies die hij uitzat in zijn woonplaats Hoorn. Over deze tijd schreef hij openhartig op Pergola, dat gezien kan worden als een conceptplaat over zijn persoonlijke aftakeling in een afgelegen Vinex-wijk. De tekst «How does it feel to be out there alone/ with nowhere to run and nothing to calm you down» is een voorbeeld van de onomwonden uitleg die De Greeuw geeft over zijn gemoedstoestand. Hij noemde zelfs zijn exacte huisadres, Pergola 55, die hij in eerste instantie als albumtitel had willen gebruiken. Hij bezong de sleur die hij daar vanachter de luxaflex observeerde: van huilende baby’s tot de opgejaagde moeders. Bijna therapeutisch koos hij een symbool voor zijn buurt: op de albumhoes prijkt een tuinkabouter. Nóg therapeutischer wordt het als in de clip van de single Tumble & Fall duizenden tuinkabouters op de straat kapot kletteren, terwijl De Greeuw onbewogen blijft zingen.

Vijf jaar later dus de nieuwe Johan met een titel als uit een sms-bericht: THX JHN, de afkorting voor «Thanks Johan». Een album dat wederom werd voorafgegaan door hetzelfde ziektebeeld bij de songschrijver, maar anders dan op Pergola heeft De Greeuw hier niet geprobeerd om dat gevoel in zang en muziek om te zetten: THX JHN is nogal binnen de lijntjes. De opener, Coming in from the Cold, is zelfs té netjes en kan makkelijk geskipt worden. De rest van het album bewijst echter dat De Greeuw in één ding wel constant is: het schrijven van het perfecte popliedje. Want hoe groot de misère ook is, het liedje staat voorop, in de traditie van Amerikaanse gitaarbands als The Posies, The Byrds en op de laatste langspeler ook R.E.M.

De luchtigheid van THX JHN ligt vooral aan de oppervlakte: de songs zijn keurig geproduceerd en stuk voor stuk rijp voor Radio 2. De autobiografische kant wordt deze keer onderhuids gebracht. Onder een voortreffelijke pianoloop van When I’m on My Own schuilt voorzichtig de zin: «Time is standing still/ when I’m alone you pull me through.» Het esthetische Walking Away kan doorgaan voor kersthit, maar handelt tegelijk over mensen die hij na een zware periode heeft verloren. De onoplettende luisteraar wordt zo ademruimte gegund, de oplettende wordt gegrepen. Want juist omdat De Greeuw zijn leed er niet duimendik oplegt, heeft THX JHN impact. Alsof iemand een overlijdensbericht in je oor fluistert.

Johan

THX JHN

Excelsior Recordings