Verdelen en heersen in bosnie

Het onafhankelijke weekblad Monitor uit Montenegro vatte onlangs de situatie in Bosnie bondig samen: ‘Het lijkt er op dat de uitslag van deze oorlog afhangt van de vraag of de Serviers de wereld zullen verdelen of de wereld de Serviers.’ De wereld, vertegenwoordigd door vijf landen - Rusland, Engeland, Frankrijk, Duitsland en de Verenigde Staten - in de zogeheten Contactgroep, hoopt de Servische leider Milosevic te kunnen uitspelen tegen de Bosnische Serviers.

Kozyrev, de Russische minister van Buitenlandse Zaken heeft het afgelopen weekend in Belgra do Milosevic nog eens duidelijk gemaakt dat Servie alleen door het vredesplan van de Contactgroep te aanvaarden - 49 procent van het Bosnische grondgebied voor de Bosnische Serviers en 51 procent voor de federatie van Kroaten en Moslims - verzachting en eventueel opheffing van de sancties zal verkrijgen. En anders zullen de sancties nog worden aangescherpt. Milosevic gaf toe en riep de Bosnische Serviers op het vredesplan te aanvaarden. Hij lijkt genoeg te hebben van de oorlog.
Maar de Bosnische Serviers waren niet bereid zich zo gemakkelijk gewonnen te geven. Zij zagen dat de wereld nog altijd niet zo vastberaden is als de Contactgroep beweert en testen dat uit door ambivalente antwoorden te geven op het vredesplan. ‘Ja, maar’ wordt door de Contactgroep weliswaar opgevat als 'nee’, maar tot daadwerkelijke tegenmaatregelen komt het niet. In die situatie kunnen Bosnische Serviers zelfs weer hun pesterige beschietingen op Sarajevo hervatten en dreigen de stad opnieuw van de buitenwereld af te sluiten.
De Bosnische Serviers mikken er op dat ze onenig heid kunnen creeren tussen enerzijds de Russen, Fransen en Engelsen - die tegen gewapend optreden zijn - en anderzijds de Amerikanen, die bereid zijn tot bombardementen, zolang ze maar niet in een Joegoslavisch Vietnam verstrikt raken. Volgens de Washington Post is de fout van het Westen dat het voorspelbaar is geworden. Misschien zou de internationale gemeenschap er goed aan doen weer wat onzekerheid te introduceren, zodat de Bosnische Serviers niet precies weten waar ze aan toe zijn als ze een vredesvoorstel verwerpen. Tot nu toe hebben de Serviers steeds het spel bepaald.
Maar ook in Amerika bestaat er geen enkele overeenstemming over de te volgen koers. In het laatste nummer van het Amerikaanse tijdschrift Foreign Affairs verdedigt voormalig buitenlandadviseur van president Bush David Gompert het falende beleid van Clintons voorganger bij het uiteenvallen van Joegoslavie. Het probleem was niet dat de Amerikaanse regering onvoldoende informatie had gehad over de dreigende gevaren daarvan, maar men wist eenvoudig niet wat te doen. Nu weet Gompert wel een oplossing: geen gewapend ingrijpen of opheffing van het wapenembargo voor de moslims, maar het regime van Milosevic uitroken door een soort Koude Oorlog met economische en informatie- middelen. Zo heeft Amerika ook het Sovjetsysteem op de knieen gekregen, zonder dat Amerikaanse soldaten Moskou daadwerkelijk hoefden te bevrijden. 'En nu hebben we bovendien de beschikking over de fax!’ schrijft Gompert enthousiast. Het is een strategie op wel heel lange termijn, waar Bosnie moelijk nog eens veertig jaar op kan wachten.