TELEVISIE

Verdringing

Tour de France

De laatste zondag van juli is het beeld te zien van drie coureurs op de Champs-Élysées: de winnaar van de Tour de France geflankeerd door nummer twee en drie. De winter daarop wordt die scène herhaald, nu omdat de winnaar zijn prijs is ontnomen vanwege dopinggebruik. Sneu voor nummer twee die graag in het midden had gestaan - tot je bedenkt dat die alleen de mazzel had dat hij niet betrapt is. Ook zonder WikiLeaks is daar niets wat het lijkt. En wat het lijkt willen wij dolgraag blijven geloven, driftig geholpen door Mart Smeets en trawanten wier naam haas is. Maar onze verdringing wordt ondermijnd door die inmiddels rituele declassering. Deze jaargang betrof het de dubbelslag van Alberto Contador: in juli gekroond, vorige week onttroond. Was ik toch glad vergeten dat hij vol goede moed en clenbuterol van start was gegaan in Rotterdam.
Michiel van Erps Toen zij van Rotterdam vertrokken brengt dat in herinnering. Beelden van proloog en eerste etappe vormen maar een minuscuul deel van een documentaire waarin vrijwilligers van de organisatie, de plaatselijke Rabobank-leiding en oud-wielrenners de échte helden zijn. Van die oud-renners zijn de meesten nog actief in De pedaalridders en dat is kras want zo oud als hun club (100) mogen ze dan niet zijn, hun glorietijd lag in de jaren vijftig. Interviews, in het decor van huiskamers, vormen de ruggengraat van de film. Die daarmee zowel over een prestigieus evenement in 2010 als over het hardrijden van een halve eeuw geleden gaat. Met als rijke bijvangst een veel breder beeld van een verdwenen nette-armoewereld en vergane glorie. Het is een klassieke Van Erp in zijn mozaïekstructuur, interviewstijl, hilarische, tragikomische en weemoedige scènes en oog voor detail. Aan zijn scherpe blik ontsnapt niets, maar tegelijk is die mild - een repeterend ‘wie lacht niet die de mens beziet’. Die combinatie is alleen mogelijk bij wie ook om zichzelf kan lachen - lijkt me. De twee Rabo-mannen, dik en dun, klein en lang, Koot en Bie, genietend van hun finest hour, proberend 'mooie uitingen’ van hun bank te smokkelen tussen het reclamegeweld van de Tour-organisatie, om prompt in Fifa-dictatoriale stijl teruggefloten te worden - ze zijn 'kostelijk’. Opstelten, die jaren her het initiatief nam om deze 'jongensdroom’ waar te maken (toen die uitkwam mocht Aboutaleb de honneurs waarnemen), zien we aan het ontbijt, de slaap nog in de ogen. Dat, plus de pot pindakaas, moeder de vrouw aan het fornuis en verrassend lelijke keukengordijnen bieden een onverwacht beeld. De gepensioneerde leraar Frans, Tour-gek, handtekeningenjager, regelneef, wordt niet aangenomen als tolk bij het evenement, maar mag gasten welkom heten op een achteraf gelegen boot - wat hij wichtigmachend doet.
En de oud-renners, geslaagd of mislukt in het leven, zij vertellen dus. Over een gans als premie die ze zelf de nek moesten omdraaien; over bananensmurrie in hun koersbroek; over Brabantse koersen van honderd kilometer waar ze op de fiets naartoe en terug moesten; over de ogen van Woutje Wagtmans die net zo geel waren als zijn trui door de pilletjes van dokter Rolink. Toen al. Naast hen zitten hun echtgenotes, voorzover nog aanwezig, zwijgend maar veelzeggend. Op één na, die een hilarisch simultaangesprek met de filmploeg voert. Wie niet van sport houdt kan genieten van een mooie mensenfilm. Gemaakt voor TV Rijnmond maar in het ganse land tegelijk te zien bij de regionale omroep (voor Amsterdammers RTV Noord-Holland) in het kader van RegioDoc. Het Mediafonds subsidieert óók regionale producties. Zegen voor de kwaliteit.

Michiel van Erp, Toen zij van Rotterdam vertrokken, RegioDoc, zondag 6 februari, 12.00 uur. Meer films in RegioDoc t/m 27 maart, zondags 12.00 uur
Operateske horror