Vergane glorie op een ijsbaan in Kazachstan

Almaty – Medeo is al sinds de sovjettijd een favoriet kuuroord voor de Kazach en de buitenlandse bezoeker. Bij enkele Nederlanders gaat bij het horen van deze naam nog een lichtje op. Verscholen tussen de bergen buiten Almaty ligt de historische ijsbaan met dezelfde naam.

Dit jaar is het exact 25 jaar geleden dat de Amerikaanse schaatser Eric Flaim hier het wereldkampioenschap allround won, net voor Leo Visser. En in 1974 werd wijlen Atje Keulen-Deelstra in de toenmalige sovjetrepubliek daar tot Europees kampioen gekroond. Tot de opmars van de indoor-schaatshallen volgden wereldrecords elkaar in Medeo in recordtempo op. Relatief weinig luchtweerstand en gunstige rugwind maakten de baan geliefd.

Medeo is mythisch. Ook in de zomer ligt het ijsstadion er idyllisch bij, met zijn blinkende lichtmasten en reflecterende gouden inscripties. Vanuit de gondel, die liefst vijftienhonderd hoogtemeters overbrugt en zelfs vip-cabines met geblindeerde ramen kent, is de vallei een grote groene zone. De ovale vorm van de baan is ook zichtbaar, al kent de ijsvloer van Medeo sinds enkele weken een zomerstop. Op het binnenterrein sporten Kazachse kinderen.

Tegenwoordig bestaat Medeo alleen nog voor de liefhebber, voor de recreatieveling. Wat topsport betreft wordt hier alleen nog bandy gespeeld, de in Azië populaire ijshockeyvariant waarbij een bal de puck vervangt.

De discussie die momenteel in Nederland wordt gevoerd over het behoud van schaatstempel Thialf of het bouwen van een nieuw ijspaleis in Almere of Zoetermeer heeft men in Kazachstan al achter de rug. Almaty heeft jarenlang geprobeerd de Olympische Winterspelen binnen te slepen, met het nog immer onoverdekte Medeo als herkenbaar symbool. Zonder succes. Historie, sentiment en traditie waren belangrijk, maar gingen ten koste van vernieuwing en vooruitgang. In het economisch exploderende Kazachstan van autocraat Noersoeltan Nazarbajev speelt geld bovendien geen rol. En dus zal deze maand weer een nieuwe bid – voor de winterspelen van 2022 – de deur uitgaan.

Ditmaal echter zonder de schaatsbaan als paradepaardje te presenteren; historie is vervangen door toekomstige glorie. In Astana, welteverstaan. Voor de records moeten de schaatsers tegenwoordig uitwijken naar de nieuwe, moderne ijsvloer in de bombastische hoofdstad van Kazachstan, duizend kilometer noordwaarts. Een binnenhal. Dan maakt het niet uit hoeveel wolkjes er aan de lucht zijn.