Vergelijkende badwetenschappen

Waar blijft de wetenschapper die ons het verschil tussen de Scandinavische, de Angelsaksische en de Nederlandse bad- en saunacultuur verklaart? Want dat de verschillen groot zijn, is duidelijk. Maar: bijna nergens mag alles. Bloot blijft in het algemeen vies.

HET WACHTEN IS natuurlijk op de wetenschapper die het proefschrift produceert over de sauna in Nederland. Summa cum laude gegarandeerd. De dissertatie een bestseller.
Neem bijvoorbeeld die sauna in Son, vlak bij het gloeilampenconcern. Ze hebben er geen gesepareerde kleedruimtes meer. Je kunt er als man, als je daar zin in hebt, tot in detail bestuderen hoeveel variaties bestaan in het aanleggen van een beha, welke kleur slipje het meest in zwang is (zwart), hoe een zinderend mooi meisje verandert in een ordinaire griet zodra ze zich in spijkerbroek, morsig T-shirt en martelende laarzen heeft gehesen.
In Son loop je, zoals in nog een handvol andere Nederlandse bad-en-zweetinstellingen voorts geheel naakt rond. Je ligt ook buiten naakt op een ligstoel of in het gras. Alleen in de bar annex restaurant word je geacht een handdoek om de lenden te knopen.
Maar er gebeurt in de totaalsauna’s iets vreemds met je: binnen de kortste keren zie je geen naakt meer. Je ziet mensen. Je praat met ze in het kruidenbad of de bubbelpoel of in de vrieskamer. Je ontmoet er onvermijdelijk Vlamingen, die er graag dertig kilometer voor over hebben om het naakt op zijn Nederlands te beleven en voor wie Mechelen, dat ook over een totaalinstituut beschikt, mogelijk wat uit de koers ligt. Net als de Nederlanders ervaren ook de Vlamingen dat het naakt-zijn en het omringende naakt zeer snel uit de hersenen verdwijnen. Misschien manifesteert zich die oude economische wet: dalende waarde bij overvloed.
DAT HET GENITALE ‘schaamtegevoel’ geheel niet des mensen is, maar een cultureel bepaald en dus opgelegd verschijnsel, wisten we natuurlijk al lang. Het eerste 'kledingstuk’ van de mens, schrijft Jos van Ussel in zijn standaardwerk over de geschiedenis van de seks, was een minuscule lendendoek. Niet om de geslachtsdelen voor medemensen te bedekken, maar om boze geesten te weren.
In warm Afrika liepen en lopen de vrouwen met blote borsten. In het achttiende-eeuwse Versailles was het volstrekt normaal dat personeel aanwezig was en zo nodig assisteerde als de hogere standen lekker zaten te poepen op de chaise percee. Dat volksvrouwen tot in de late negentiende eeuw geen onderbroeken aan hadden, dat achttiende-eeuwse mannenmode over het formaat van mannelijke geslachtsdelen niets onverheeld lieten, dat in de straten van Pompei ettelijke alkoofjes waren waar je het even met elkaar kon doen, dat men in de late middeleeuwen en de renaissance vluchtte in de kunst, waar het naakt wel mocht - onze promovendus mag het even aanstippen.
Maar op dit gebied valt eigenlijk weinig meer te onderzoeken. Hij of zij mag ook het gedwongen gedoe van de naturisten met hun zonderlinge idealen en de geschiedenis der Nacktkultur en de Freikorperkultur vergeten. Hopeloos verouderd, uit de tijd.
De promovendus zal zich vooral moeten richten op de vraag hoe het komt dat zelfs de eens zo liberale Scandinaviers vergeleken met Nederland preuts beginnen te lijken, hoe het komt dat de Bosjesmannen en enkele Indianenstammen zich van onze malle westerse gewoonten niets aantrekken en waarom een vlakbijgelegen land als Engeland nog bol staat van victoriaanse idiotie.
NEEM NOU DIE Royal Automobile Club (RAC) op Pall Mall in Londen. Oogverblindend mooi en luxe en heel modern want vrouwen worden toegelaten en hebben er hun eigen salon, vrouwen mogen mee dineren in het restaurant en zelfs lunchen in het members-restaurant. En dat ze nog niet mogen aanzitten aan de members table, wie zal daar over vallen? Vrouwen mogen vanzelfsprekend niet in de bibliotheek komen en de gedachte dat vrouwen ooit de long bar zouden kunnen bevolken, is uiteraard absurd. Maar al met al toch hoogst progressief vergeleken met de Reformclub, enkele huizen verder. Aldaar geen vrouwen. Nergens.
De futuristische RAC-club heeft ook een sauna. Mannen krijgen wel nog een lendendoekje, maar dat hoef je niet om te gorden in het hete, wel in de leesruimte. Vrouwen bij de mannen in de sauna? De gedachte alleen al is vies. De ladies hebben hun eigen dag, dinsdag. Indien het bestuur van de RAC-club gedachten zou kunnen lezen, zou zonder twijfel het mijmeren over de mogelijkheid van een gemengde sauna royering tot gevolg hebben.
Zeg in Engeland ook nooit dat je naar een sauna wilt. Een sauna is een modern woord voor massagebordeel. De Britten griezelen van de sm-annonces in onze nette dagbladen. Een regering die per tv het gebruik van condooms aanbeveelt valt buiten het bevattingsvermogen der Engelsen. Als fatsoenlijk mens praat je met andere fatsoenlijke mensen ook nooit over seks.
De Verenigde Staten kennen verschillen van staat-tot-staat. In Californie en Florida mag een en ander met mate, in Nebraska mag niets. Nergens mag alles. Bloot blijft in het algemeen vies.
Hoe het komt dat in Zuid-Frankrijk de eendelige monokini is uitgevonden, terwijl tepels op de Belgische stranden nog hoge uitzondering zijn - het moet voer zijn voor onze aspirant-doctor.
Onze onderzoeker zal wel enige spoed moeten betrachten. Want het saunanaakt moge dan gedijen, het openbare naakt is op zijn retour en de buitenbaden van de sauna zullen binnen afzienbare tijd van naakt verstoken blijven. Of het een simpel modeverschijnsel is ofwel een medisch gevoed fenomeen is nog niet helemaal duidelijk - maar het breed bemeten, geheel afdekkende mono-badpak is in razend tempo in opkomst. Angst voor de huidkanker? Misschien. De swing van de pendule? Mogelijk. Feest in elk geval voor de ontwerpers en de textielindustrie.
Maar de postnudale borsten, billen, benen en schouders bedekkende bad- en strandkledij zal niet meer het verhelen van laaggelegen lichaamsdelen tot functie hebben. Het ziet er naar uit dat onze geesten worden verduisterd.