Verhuizen naar kerkrade

Eerlijk gezegd lijkt het me een droombaan: burgemeester van Kerkrade. Vast veel tijd om na te denken, daar in dat Italiaanse stukje Nederland. Wie weleens in het oude mijnstadje heeft rondgewandeld, kan zien dat Kerkrade al heel lang bijna klaar is. De mensen zijn veelal wat armelijk, maar hartelijk en easy going. Het dagelijks leven speelt zich nog altijd op overzichtelijke wijze af tussen kerk en kroeg, tussen fanfare en schutterij. Op zondag gaat men naar Roda en tussen maart en november verheugt de Kerkradenaar zich op zijn carnaval. ‘Kom hei op aan, kom hei op aan, hei brent d'r lamp!’ (Of zongen ze dat nou in Venlo?)

Thijs Woltgens is een van die benijdenswaardige mannen die hun jongensdroom verwezenlijkt hebben. In zijn geval was dat burgemeester worden van dit beneden-Moerdijkse paradijsje. Toen het Limburgse kamerlid repatrieerde naar het voormalige Generaliteitsland, verloor de Haagse politiek echter een markante persoonlijkheid. Degenen die hij vertederde, noemden hem liefkozend ‘Beertje Colargol’; calvinisten en jaloerse praatjesmakers zoals Felix Rottenberg ergerden zich rot aan die 'luie Limburger’.
Hoe dan ook, een zuidelijk archetype is de sigarenrokende en bierdrinkende 'ome Thijs’ wel: immer goedlachs, joviaal, bourgondisch en zelden gehaast. Maar net zoals die luie Willy Brokamp de sterren van de Ajax-hemel kon spelen - als-ie er eens zin in had tenminste -, zo schuilde achter de bonhommie van Thijs Woltgens een jezuitische scherpzinnigheid en een - zeker voor het gemiddelde PvdA-kamerlid - verontrustend grote eruditie.
Sinds zijn vertrek uit de Tweede Kamer en de totstandkoming van de paarse coalitie heeft burgemeester Woltgens zich ontpopt tot het linkse geweten van zijn partij. In vraaggesprekken en geschriften trekt hij eenzaam ten strijde tegen de neoliberale tijdgeest, die de PvdA zo kritiekloos lijkt te hebben omarmd. Maar zijn gevecht tegen de marginalisering van de politiek zal de paarse PvdA-ministers een zorg wezen. De ambtenaar-bewindslieden laten ome Thijs rustig lullen over de noodzaak van een mission statement en het gebrek aan morele overtuigingskracht van zijn partij. Ze hebben wel wat anders te doen en bovendien gaat het het kabinet voor de wind.
Beginselen? Dat zijn toch anachronismen tegenwoordig? Is het kabinet-Kok daar niet het levend bewijs van? Links en rechts aaneengesmeed door een partijtje dat ooit is opgericht uit weerzin tegen de typisch Nederlandse beginselpolitiek. En gaat het niet fantastisch met de BV Nederland? Fractievoorzitter Wallage kraaide nog onlangs dat Nederland er dank zij de koppe ling steeds socialer op wordt. De begroting is in balans, de werkloosheid loopt terug, en voor het komend jaar is ons een bescheiden koopkrachtgroei in het vooruitzicht gesteld. Jan Modaal heeft vijftien mille in een ouwe sok en in vrijwel heel Nederland kun je tot acht uur ’s avonds een diepvriespizzaatje en een sixpack Heineken kopen. Wie is er eigenlijk nog ontevreden in dit land behalve een handjevol armoedzaaiers, een enkel tabaksfabrikant en een beroepskankeraar als Lucas Reijnders? Het Nederland van 1996 heeft een negentiende-eeuwse zelfvoldaanheid bereikt.
Natuurlijk kun je over twee jaar niet met zo'n verhaal de verkiezingen in, dus dan is zo'n linkse geloofsbelijdenis wel weer even handig. Wapperend met een nieuw beginselprogramma zal de lijst-Kok in 1998 aan de kiezers uitleggen hoe de PvdA nog altijd voor de zwaksten staat, hoe het milieu door die schurftige liberalen verziekt is en hoe de keiharde aanpak van de tabakslobby gezien moet worden in de verheven sociaal-democratische traditie van ascese en geheelonthouding. En wanneer de Kerkraadse Marx zijn sigaartje bijtijds dooft en belooft niet meer van die onzin te verkopen zoals het verkwanselen van ons welvarend koninkrijkje aan de moffen, zal hij voor eventjes op het partijschild geheven worden. En dan kunnen de lezers van dit vooruitstrevende tijdschrift, wellicht ten onrechte afgeschrikt door het anti-intellectueel imago van deze 'doenersclub’, weer met een gerust hart op de sociaal-democratie stemmen.
Speelt Woltgens dit lepe plan nolens volens mee? Of is het brein van de burgervader toch een beetje aangetast door het Limburgse kwaliteitsbier en de sudderende gelijkgestemdheid van zijn compatriots? In het gewraakte artikel noemde Woltgens het intellectueel potentieel van zijn partij 'indrukwekkend’ en hij roemde het 'polemische talent’ van de PvdA. 'Als wij nu eens zouden besluiten om dit talent in te zetten tegen de belangrijkste politieke tegenstander’, mijmerde Beertje Colargol in zijn knusse studeerkamer. Was dat soms hetzelfde 'polemische talent’ - volgens de Volkskrant 'een stelletje boze domkoppen’ - dat zich vorige week tegen 'ome Thijs’ keerde met het doel deze vuige landverrader te royeren?
Hadden ze het maar gedaan! Ooit had links het monopolie op scheurmakerij en dissidentisme, maar daar merk je tegenwoordig geen bal meer van. Mooi zou het zijn: een Kerkraadse renegaat. 'Domela leeft! Hij rookt sigaartjes en spreekt met een zachte g!’ Ach, dagdromerij te midden van het oorverdovend consensusdenken van de jaren negentig. Verhuizen naar Kerkrade, dat is het enige wat erop zit.