Opheffer

Verkeerde vak

Ik kan enthousiast raken door het omslag van een boek. Het sterkste voorbeeld dat ik daarvan kan bedenken is In de bovenkooi van J.M.A. Biesheuvel. Ik was toevallig in de boekhandel toen boekhandelaar Wijnand Laroo dit boek uit een grote kartonnen doos haalde. Hij legde het neer, ik pakte het op en wist meteen: dit boek wil ik hebben. Dat vreemde blauw, dat rare, kapseizende schip in de mist. Op de achterkant van het boek las ik de volmaakte flaptekst van Karel van het Reve.

Medium opheffer 7 12 boek ii

Kan dit ook met een e-reader?
Ik ben altijd geïnteresseerd geweest in letters en opmaak. Dat komt door mijn werk voor Propria Cures en later Het Parool en De Groene. Belettering en alles wat daarmee te maken heeft, leerden we uit het boek Boek van Huib van Krimpen. Mijn exemplaar heb ik aan mijn dochter geschonken omdat ze bij een uitgeverij werkt, maar ik geloof niet dat ze het al heeft ingekeken. Zijn die opmaakregels van Van Krimpen nog van belang?
Bij een e-reader kun je zo elk lettertype krijgen dat je wil, maar wil ik dat?
Boeken heb ik altijd na een vrouw en een kind het mooiste product op aarde gevonden. Misschien dat ik er daarom een sentimentele binding mee heb. Ik voel wel aan dat ik afscheid moet nemen, maar ik denk tegelijkertijd dat van de ‘beste’ boeken, welke dat ook moge zijn, ook weer een Echt Boek gemaakt zal worden. Om de eenvoudige reden dat het statusverhogend is. Zoals er ook nog vulpennen worden gemaakt om hoge contracten mee te ondertekenen. Het boek zal weer kans krijgen om als kunstwerk gewaardeerd te worden.
Dat is een trend die ik al zie.
Elke week lees ik voor mijn radioprogramma ongeveer twee tot drie non-fictiewerken en gaandeweg viel mij op dat sommige prachtige, rijk geïllustreerde, fraai en met aandacht beletterde boeken goedkoper waren dan de nieuwe Dijkshoorn of de nieuwe Vuijsje. Dit kwam doordat voor het non-fictieboek met succes fondsen aangeschreven waren. Ik zie dat voor fictie trouwens niet zo snel gebeuren. Nog nooit waren er zoveel mooie boeken in de handel tegen zulke lage prijzen.
De kostprijs van het boek is behoorlijk gedaald - en dat maakt dat er te veel boeken in de boekhandel komen. Bijna zonder risico kan een uitgever een eerste druk beschouwen als een marktonderzoek.
De e-reader haalt de productiekosten bijna helemaal weg. Hoewel: uitgevers zouden eigenlijk de kosten die ze besparen moeten stoppen in het mooi redigeren van een boek, maar dat kost weer te veel tijd. Een goede bekende van wijlen uitgever Johan Polak vertelde mij eens dat Johan zelf soms wel een half jaar druk doende was met een boek van Gerard Reve (De taal der liefde en Lieve jongens) terwijl Gerard in feite al foutloze en pasklare kopij inleverde.
Als de productiekosten laag zijn, in een markt met te veel concurrentie, dan neemt de kwaliteit af. Het zouden de recensenten moeten zijn die de kwaliteit bewaken. Ook dat gebeurt niet, de goede niet te na gesproken. Maar omdat literaire bladen geen invloed meer hebben, we weinig kranten hebben die zelf ook nog minder gelezen worden, terwijl daar bovenop de ruimte voor recensies steeds geringer wordt en we weten dat kritiek op boeken door de lezer niet erg wordt gewaardeerd, neemt de invloed van de literatuur af.
We kopen wel de nieuwe… vul maar in… maar in het discours speelt het nauwelijks een rol. Zeven minuten bij DWDD of negen bij P en W, en dat is het dan. Daar heb je inderdaad geen duur papier en dure drukpersen voor nodig.
Ik heb het verkeerde vak gekozen.