Toneel: ‘Age of Rage’

Verkeerde woede

Het decor bestaat uit verfijnd hekwerk, dat een rechthoekige kuil vormt. Daar zit een verfomfaaid meisje in. Ze is kwaad, erg kwaad. Als je goed kijkt blijkt ze gewond te zijn en handboeien om te hebben. Ze zit gevangen in een politiecel – maar ze is niet zozeer boos op de politie of de maatschappij. Via gesprekken en ruzies in gespeelde flashbacks en gefilmde getuigenissen van anderen leren we haar beter kennen. Ze is zestien jaar en komt uit een arm gezin, maar ze is slim en er toch in geslaagd op het gymnasium te komen. Daar voelt zij zich gediscrimineerd, door haar docenten, haar klasgenoten, door alle andere volwassenen. Maar ze wordt nog bozer als zij er zelf op wordt aangesproken dat zij op haar beurt weer anderen – asielzoekers, buitenlanders, mensen van kleur – discrimineert. Zij is toch geen fascist? Maar hoe meer ze dat verwijt krijgt en hoe vaker ze het ontkent, hoe meer ze daar wel op gaat lijken. De symbolische daad die ze heeft begaan – sommigen zien het als een gewelddadige aanslag, zijzelf vindt het maar een onschuldige grap – was uitgebreid op televisie te zien en wordt door diezelfde racisten en neofascisten waar zij niet mee wil worden vereenzelvigd, luid toegejuicht.

Het is geen vrolijk verhaal dat de jongste generatie makers van De Toneelmakerij aan jongeren vanaf veertien jaar presenteert, al wordt het licht en met humor gebracht. Jibbe Willems heeft een zeer intelligente tekst geschreven en een pakkend verhaal dat zeer goed in elkaar zit en op het laatst nog een stevige en wrange verrassing bevat. Wieke ten Cate heeft de vrij ingewikkelde tekst snel en effectief geregisseerd. Het decor van Studio Dennis Vanderbroeck is tegelijk koel en benauwend.

Frieda Barnhard speelt het zestienjarige meisje nu eens fel en dan weer gelaten, een knappe prestatie. Maar ook de andere drie spelers (Teunie de Brouwer, Belinda van der Stoep, Chiem Vreeken), die veel rollen moeten spelen – agenten, leerkrachten, klasgenoten, ouders – doen dat in het algemeen uitstekend. Vooral Van der Stoep krijgt het als donkere actrice hard te verduren. Maar zij blijft, als felle, zwarte actievoerster, als begripvolle agente van kleur en als brutale, inclusieve televisiereporter, stevig overeind.

Dit onderwerp wordt zelden aangepakt en nooit vanuit het perspectief van een meisje dat, zonder het zelf te beseffen, een voorvechtster wordt van ultrarechts. Toch is dit meer dan het verhaal van één beklagenswaardig individu: zij representeert een hele bevolkingsgroep van arme mensen, die zich gediscrimineerd en uitgebuit voelen en die niets beters weten te doen dan zich tegen anderen te richten, die nog lager op de maatschappelijk ladder staan. Het stuk heet Age of Rage en het slaat steeds verrassende wegen in. Het wordt op scholen en in kleine theaters gespeeld en het geeft oneindig veel te bediscussiëren, vooral over de opkomst van extreem-rechts, helaas een dringende noodzaak.


Te zien t/m 30 november in heel Nederland, ook als besloten schoolvoorstelling, toneelmakerij.nl