Verkiezingen van tien miljard

Port-au-Prince - In de hoofdstad van Haïti heerst een onheilspellende stilte op deze verkiezingszondag. Volgens radiostation Caraibes staan bij verscheidene stemkantoren duizenden mensen in de rij te wachten. Ze blijven gesloten. ’s Middags ga ik langs bij een stemkantoor vlak bij het Champ de Mars, het grote plein naast het ingestorte presidentiële paleis waar zich nog steeds een van de grote tentenkampen bevindt. Ook hier hebben honderden stemmers de hele dag vergeefs gewacht op stembiljetten.
De overheidscommissie die de verkiezingen organiseert en de VN melden tegen vier uur dat de verkiezingen geslaagd waren. De aanwezigen in het stemkantoor worden alleen maar kwader. Nog dezelfde middag houden twaalf van de presidentskandidaten een gezamenlijke persconferentie en eisen annulering van de verkiezingen vanwege wijdverspreide fraude. In het zuiden zijn twee doden gevallen. Het gerucht gaat dat aanhangers van Jude Célestin, lijsttrekker van de regeringspartij, slaags raakten met aanhangers van de enige vrouwelijke kandidaat, de voormalige first lady Mirlande Manigat.
Manigat - een serieuze, wat stijve mevrouw, onmiskenbaar een telg uit de Haïtiaanse mulatto-elite die hier van oudsher de dienst uitmaakt - heeft in de peilingen altijd de leiding gehad over Célestin, wat velen deed verwachten dat de regering-Préval er alles aan zou doen om te zorgen dat Célestin wint. Jude Célestin, schoonzoon en troonopvolger van president Préval, was hier de afgelopen dagen niet te ontlopen. Zijn beeltenis met de grijns van een tevreden kater prijkt op iedere muur die nog overeind staat. Door de straten toerden luidruchtige Célestin-praalwagens en vliegtuigjes dropten miljoenen Célestin-portretten. Zijn partij, Unité, of in Creools: Inite, had duidelijk het grootste campagnebudget. Maar ook verschillende andere kandidaten waren in staat ongekende sommen geld bij elkaar te brengen. Het was financiers in binnen- en buitenland niet ontgaan dat deze verkiezingsstrijd beslist wie de leiding krijgt over zo'n tien miljard dollar aan buitenlands geld dat Haïti na de aardbeving werd toegezegd.
De vraag is of dit het juiste moment was voor verkiezingen, maar de regering-Préval wees uitstel af. De Amerikaanse ambassadeur Merten sloot zich daarbij aan: ‘We hebben een partner nodig die beslissingen kan nemen en die een vers mandaat heeft van de Haïtiaanse bevolking.’ En zo werd een pact met de duivel gesloten. Préval mocht eerst eigenhandig de politieke oppositie uitdunnen. Vervolgens lieten de VS en Canada toe dat de campagnefondsen voornamelijk in handen kwamen van Préval-vriendjes. En de internationale verkiezingswaarnemers besloten een zekere mate van verkiezingsfraude als onvermijdelijk te accepteren.
Nu alle kandidaten roepen dat de verkiezingen gemanipuleerd waren, is het voor Célestin onmogelijk de rol van verzoener op zich te nemen. Omdat onwaarschijnlijk is dat enige kandidaat de meerderheid behaalt zal de verkiezingscontroverse zich voortslepen tot een tweede ronde, half januari. De honderdduizenden in de tentenkampen in de hoofdstad en de miljoenen werklozen in de rest van het land zullen nog lang moeten wachten op enige overheidsactie. Dat uitstel kan Haïti niet verdragen.