Verkiezingskoorts in Oekraïne

Kiev – Fact follows fiction. Drie jaar geleden verscheen Dienaar van het volk op de Oekraïense tv: een politieke komedie over een eenvoudige geschiedenisleraar die met behulp van YouTube en crowdfunding de presidentsverkiezingen wint. De serie werd een megahit, vooral dankzij de charismatische hoofdrol van Oekraïne’s favoriete komiek Volodymyr Zelensky. Sindsdien gonst het dat Zelensky het ook wel eens voor het echie zou willen proberen. En verdomd: op oudejaarsavond maakte hij live voor de camera’s zijn kandidatuur voor de presidentsverkiezingen van 31 maart bekend.

Prompt kwam Zelensky binnen op plaats twee in de peilingen, vlak achter politiek zwaargewicht Joelia Tymosjenko. Geen kleine prestatie voor een joodse knul uit de grimmige industriestad Kryvy Rih, die in de jaren negentig doorbrak met studentencabaret. Verschil met de fictieve leraar uit de serie is er wel: in plaats van op YouTube en crowdfunding steunt Zelensky op het media-imperium en grove geld van oligarch Ihor Kolomoisky. De standpunten van de komiek zijn nog enigszins vaag, maar wat maakt dat uit met zo’n kapitaalkrachtige begunstiger.

Met nog drie maanden te gaan is de verkiezingskoorts uitgebroken in Oekraïne. Virtueel koploper Tymosjenko nam afgelopen zomer alvast een voorsprong en plantte het land vol met billboards met de vrij nietszeggende slogan ‘Een nieuwe koers voor Oekraïne’. Ze lijkt hoe dan ook verzekerd van een plaats in de tweede ronde. Zittend president Porosjenko doet het slecht in de peilingen maar gooit de handdoek niet in de ring. Op oudejaarsavond maakte hij in het feestgedruis in de hoofdstad selfies met iedereen die wilde. Andere kanshebbers voor de tweede ronde zijn een mild-autoritaire voormalig minister van Defensie en de pro-Russische kandidaat. Geen van de kandidaten is echt populair: in de peilingen scoort niemand hoger dan vijftien procent.

De million dollar question is wie opperoligarch Rinat Achmetov gaat steunen. Deze energiebaron uit de Donbas kan zijn gewicht in de schaal leggen voor Porosjenko, met wie hij de laatste jaren goede zaken heeft gedaan, of voor de pro-Russische kandidaat, die Achmetovs activa in de bezette gebieden kan waarborgen. Naar verwachting zal hij in februari zijn keuze maken. Dan barst het circus pas echt los. De Oekraïense politiek is geen toonbeeld van democratie. Maar er valt op 31 maart wel degelijk iets te kiezen. En met een vrouw en een joodse Oekraïner aan kop en alle extreem-rechtse kandidaten in de achterhoede is er toch best reden voor wat optimisme.