Verlangen naar het geloof van toen

Een boek aanwijzen dat de ziel persoonlijk heeft geraakt, heeft altijd iets van slechte smaak. Bijna vanzelf behoort de emotie tot het sentimentele, de kitsch, of de verborgen zwakheid. Laat ik dan opbiechten dat ik tot tranen geroerd werd door het bezwerende essay God’s Politics van de Amerikaanse prediker Jim Wallis. Niet omdat ik een gelovige of Wallis zo’n fantastische schrijver zou zijn. Maar omdat zijn boodschap een waarheid tot leven wekte uit een oud verleden.
Geloof is niet het persoonlijk eigendom van een even chauvinistisch als zelfzuchtig neoconservatisme – zo preekt Wallis – maar vraagt vooral gerechtigheid voor wie het zwakst zijn. Dat zijn beschamende woorden uit de sfeer van de verloochende jaren zeventig, brandhaard van naïviteit en foute politieke keuzen.

We hebben er boete voor gedaan en schuld bekend, maar één ding speelt plotseling weer bij mij op: het verlangen naar het geloof van toen. Niet in God, maar simpelweg naar het vermogen te geloven (in gerechtigheid misschien) dat zich ten volle bewust is van zijn eigen hopeloosheid maar zich daardoor niet uit het veld laat slaan. Het herinnert zich zijn eigen schaamteloze verleden – en één moment lang zou ik wensen dat ik daarnaar zou durven terugverlangen.

Wat dan over de écht goede boeken van het afgelopen jaar: de schitterende nieuwe Freud-editie, de wurgend mooie verhalen uit Alberto Mendez’ bundel De blinde zonnebloemen, de onnavolgbare muziekessays van Elmer Schönberger in Het gebroken oor? Laat ik nog iets verder teruggaan: naar Nachtlicht van de Catalaanse schrijver Albert Sánchez Piñol, het aangrijpendste jongensboek voor grote mensen. Zuidpool, ontberingen, oprakende proviand en een bloeddorstige onbekende beestensoort. En dan krijgen die laatste plots menselijke trekken en voltrekt zich het dilemma van de beschaving. Wat moet ze met die ander aan, de vreemde die zo volstrekt van ons verschilt – en toch nooit helemaal?

Jim Wallis, God’s Politics

Harper Collins, 384 blz., € 26,95

Albert Sánchez Piñol, Nachtlicht

Cossee, 224 blz., € 19,90