Verlanglijstje

Ik ben aan het bladeren in Mrs Dalloway, van Virginia Woolf. Morgen ben ik jarig en ik weet niet hoe ik het zal vieren. Ik raak altijd ontroerd als ik het begin lees. Het zekere besef dat Mrs Dalloway overvalt als ze in St James Park loopt.

Als je van mensen hebt gehouden, kom je ze op zomaar een mooie morgen weer tegen. Zal ik het wel vieren? En met wie dan? En wat moet ik voor ze maken? M'n schoonmoeder is ziek, al een tijdje, en nu is ze ook nog gevallen. Ze woont even bij ons, maar eigenlijk gaat dat niet. Ze valt steeds uit bed, om maar wat te noemen. ‘s Nachts roept mijn zoon, die in de kamer naast haar slaapt: 'Het is weer gebeurd.’ Met vereende krachten leggen we haar terug. Haar lichaam onthoudt niet meer hoe vaak het is gedraaid in haar slaap.
Mrs Dalloway koopt bloemen voor haar feest, maar maakt ze ook eten? Een vriendin stuurde me een ansichtkaart met daarop een zomerse foto van een gretig etende vrouw. Ze heeft een vrolijke jurk aan met een grote kraag en houdt schaamteloos genietend haar mond wijd open om een enorme hap spaghetti te nemen. Eronder staat: ‘Je kan niet goed denken, goed liefhebben of goed slapen als je niet goed gegeten hebt.’ Was getekend: Virginia Woolf.
Ik wist niet dat Virginia Woolf ook van eten hield. Het citaat lijkt me niet uit Mrs Dalloway afkomstig. Te levenslustig. Misschien staat het in een van haar dagboeken. Woolf-kenners zeggen altijd dat die dagboeken de lichtere Woolf laten zien. Bijzonder, want over het algemeen tonen dagboeken de schrijver op z'n somberst.
‘Ze was niet echt een lachebekje hè?’ vroeg Philip Freriks aan Onno Blom over Jacoba van Velde. Deze had haar biografische schets geschreven ter gelegenheid van de gratis verspreiding van De grote zaal, en had dagboeken en brieven mogen inzien. Een bron waarmee niet voorzichtig genoeg kan worden omgegaan, juist vanwege het hoge hartenkreetgehalte van het genre.
Clarissa Dalloway is begin vijftig; ze voelt zich heel jong, schrijft Woolf, en tegelijkertijd onuitsprekelijk oud. Er komt nog een vijftigster in het boek voor, Sally. Lichamelijk 55, maar het hart van een meisje van twintig.
Ik zeg tegen mijn zoon: ‘Ik voel me geen spat veranderd sinds m'n twintigste.’
Hij zegt: ‘Je weet dat het altijd heel oude mensen zijn hè, die dat soort dingen zeggen.’
Ik zet het op een rekenen. Woolf was 43 toen ze Mrs Dalloway schreef. Meestal maken schrijfsters hun hoofdpersonage zo'n tien jaar jonger dan ze zelf zijn, maar Woolf zat er dus niet mee om er juist tien zo'n tien jaar bovenop te doen. In oktober 1929 schreef ze in haar dagboek: ‘Ik ben 47 en ik zal langzaam aftakelen.’
M'n schoonmoeder is de tachtig gepasseerd en ligt hulpeloos op de grond, tussen de troep van haar kleindochter.
‘Ik word nu toch wel oud hè’, kreunt ze.
Leeftijden, gek word je ervan.
Hoe oud was Woolf toen ze een eind aan haar leven maakte? Voor de driehonderdste keer reken ik het uit. 59.
Arme Jacoba van Velde. Een leven lang bezig geweest het danserslijf te conserveren, haardracht en make-up zorgvuldig bij te houden, en uiteindelijk op haar meest weerloos vastgelegd. Prachtig dat haar boek opnieuw gelezen wordt, maar dat die laatste foto van haar - een nietsontziende close-up van een verwarde vrouw zonder gebit en met lange grijze haren - op de cover staat is een misdaad tegen haar vrouwelijkheid.
In m'n agenda vind ik mijn verlanglijstje van vorig jaar.
Hoe oud was ik?
Mistresses (BBC-serie, tweede box).
Maggie. Life Begins at 40. (BBC-serie, weet niet of die op dvd te verkrijgen is).
Schoenen (pumps of halfhoge laarzen).
Geurtje van YSL, Parisienne.
Oogschaduw van Clinique, groen/grijs/goud.
Maillot, een beetje tot de verbeelding sprekend.
Dit jaar vraag ik Maggie. Life Begins at 40, part II. En in plaats van oogschaduw gezichtscrème, Skin Vivo, van Biotherm. Peperduur, maar de allerlekkerste die er is. Als ik een collega vertel te zweren bij Biotherm (met puur thermaal plankton!) valt die even stil. Ze kijkt me aan zoals m'n vader me aankeek toen hij me moest vertellen dat onze hond dood was.
Ze zegt: ‘Je weet dat het niet werkt hè.’
Ik weet niet dat het niet werkt. Skin Vivo ruikt precies zoals de speelgoedklei op de kleuterschool rook. Als ik het op m'n gezicht smeer voel ik me vier, en mag ik straks bij de juf op schoot.
Ik blader nog steeds in Mrs Dalloway, op zoek naar het eten dat ze gaat bereiden. Eindelijk, bijna aan het eind, worden terloops de gangen van het diner genoemd. Terloops en zeer summier. Clarissa Dalloway hoeft namelijk zelf niet te koken, daar heeft ze Mrs Walker voor. Soep, zalm en pudding, dat gaat het worden morgen. En bloemen. En een wandeling door het Wilhelminapark.