Veroordeelde butler handelde ‘in het belang van de paus’

_Rome _– Paolo Gabriele, de butler van paus Benedictus XVI, is zaterdag veroordeeld tot achttien maanden celstraf vanwege het stelen en doorspelen van pauselijke brieven en documenten. Een mededeling in de trant van: ‘De heer Josef K. is ter dood veroordeeld wegens verdacht gedrag.’

Welke wereld er achter zulke mededelingen kan liggen, openbaarde zich aan ons, journalisten met een Vaticaan-accreditatie, op de ochtend van 5 mei 1998. In de voorafgaande nacht was de commandant van de Zwitserse Garde, Alois Estermann, samen met zijn vrouw doodgeschoten aangetroffen in zijn appartement binnen de muren van het Vaticaan. In dat appartement lag ook het lijk van een jonge soldaat van de Garde, die zichzelf na de dubbele moord om het leven had gebracht met hetzelfde pistool. De perszaal van het Vaticaan puilde uit. De woordvoerder van de paus gaf een bondige verklaring: tragisch, tragisch, kan gebeuren, labiele soldaat, klaar. Moordzaak opgelost. Monden vielen open. Niemand van de ‘gewone’ journalisten – dat wil zeggen de niet-Vaticanisten – mocht een vraag stellen. De gelukkige enkeling wiens opgestoken arm niet werd genegeerd wilde weten ‘of de paus al had gedineerd toen hij van de tragedie op de hoogte werd gesteld’.

Op 11 februari 1929 sloot Mussolini het Verdrag van Lateranen met paus Pius XI. Sindsdien is Vaticaanstad een aparte staat met een soort VN-status binnen Italië. Onderdeel van het verdrag was de eigen jurisdictie van het Vaticaan. De beste pauswatcher van Italië, Marco Politi, die samen met Watergate-journalist Carl Bernstein de bestseller Zijne Heiligheid over Karol Wojtyla schreef, vat het proces tegen de butler als volgt samen: ‘Een mechanisme dat iedere controle door de publieke opinie bij voorbaat uitsluit.’

We zullen nooit te weten komen wat Gabriele heeft gedaan en waarom – als hij het al heeft gedaan. Van de karrenvracht aan persoonlijke papieren van de paus die naar verluidt in zijn appartement werd gevonden schijnt hij een fractie te hebben doorgespeeld aan een Italiaanse journalist die er een goedlopend boekje van heeft gemaakt. ‘Ik handelde in het belang van de paus, die ik als gelovig katholiek als mijn vader beschouw’, heeft Gabriele volgens een verklaring van het Vaticaan gezegd. Hij hoeft zijn gevangenisstraf niet uit te zitten, want Benedictus XVI zal hem naar alle waarschijnlijkheid gratie verlenen. Zeggen ze.