Verrassingsaanval op de Russische Academie van ­Wetenschappen

Sint-Petersburg – Afgelopen week werd onder de Russische Academie van Wetenschappen een bommetje gelegd waarvan het prestigieuze instituut nog altijd natrilt. Minister van Onderwijs Livanov en president Medvedev kwamen met een wetsvoorstel dat het bastion van onafhankelijke, fundamentele wetenschap zou slopen.

De twee wilden het niet-geagendeerde voorstel nog voor het zomerreces door de Doema jagen. Volgens de plannen moest Ruslands oudste wetenschappelijke instituut fuseren met andere academies, het zou het beheer over zijn veertig instituten kwijtraken en bovendien zijn budget niet langer vrijelijk mogen besteden: de Russische wetenschap kwam in handen van ambtenaren te liggen.

De verontwaardiging was groot. De in 1724 gestichte Academie wordt alom gerespecteerd, omdat ze ook in moeilijke jaren standhield, bijvoorbeeld door de van boven verordonneerde uitsluiting van de dissidente geleerde Sacharov tegen te houden. Boze reacties spraken van chantage, een vijandelijke overname; Livanov en Medvedev zouden de fundamentele wetenschap om zeep willen brengen omdat de corrupte elite alleen profiteert van toegepaste wetenschap.

In het parlement riepen de communisten op tot een motie van wantrouwen tegen de regering. Medvedev van zijn kant stelde dat de beoogde hervorming ten doel had wetenschappers te ontlasten van de beslommeringen die het beheer over de academiegoederen met zich meebracht, zodat ze zich weer geheel aan de wetenschap konden wijden. Het geschatte vermogen van de Academie, veelal bestaand uit onroerend goed op historische locaties, bedraagt een kleine vijftig miljard dollar, vandaar dat men de Academie graag van deze zorg bevrijden wil.

Overigens was de Academie zelf ook al overtuigd van de noodzaak tot hervormen. Het ledenbestand, met een gemiddelde leeftijd van over de zeventig, en de karige beloning maken de Academie weinig aantrekkelijk voor ambitieuze jonge wetenschappers, en het aantal internationaal toegankelijke publicaties is bedenkelijk laag. Vladimir Fortov, president van de Academie, was al bezig met maatregelen om de Academie naar Amerikaans model te hervormen. Daarom kwam de verrassingsaanval van Medvedev en Livanov hard aan. Donderdag had de president een onderhoud met Poetin, die er voor zorgde dat de scherpe kantjes van het wetsvoorstel verdwenen, zodat Fortov overstag ging. Al met al een geslaagd een-tweetje van good cop Poetin en bad cops Livanov en Medvedev.