Film: ‘Nocturne’

Verslindende obsessie

© Amazon Studios

Kunst en horror – ze zijn voor elkaar gemaakt. Denk aan The Red Shoes (1948) van Michael Powell en Emeric Pressburger, waarin een ballerina bezeten is van hartstocht voor het dansen. In films als deze komt het erop neer dat de kracht om iets te scheppen niet uit de kunstenaar komt, maar uit de transcendente wereld. Ook in de nieuwe Amazon-film Nocturne zien we dit: een student klassieke muziek heult met een duistere kracht om toelating te krijgen tot de prestigieuze Juilliard School in New York. Maar met wie of wat ze zich inlaat, daarvan heeft de ingetogen Juliet geen idee, zelfs niet als haar docent haar waarschuwt: ‘Muziek is een bloedsport.’

De zelfmoord van de ballerina aan het einde van The Red Shoes (of je kunt het zien als moord) is toe te schrijven aan die griezelige passie voor haar kunst, aan de ‘houvast’ die de rode dansschoenen op haar hebben. In Nocturne, van de jonge Britse regisseur met de bijzondere naam Zu Quirke, komt de verwoestende kracht van bladmuziek met vreemde tekeningen die in de handen van Juliet belandt, een pianist die op een tweederangs muziekschool vooral wedijvert met haar talentvollere zus, Vivian. Dit stuk heeft iets te maken met een zelfmoord in de eerste scène: een violist springt uit een raam (wie The Red Shoes kent, heeft dan al het een en ander door).

Maar voorspelbaar is Nocturne niet. Regisseur Quirke toont de normale wereld van zo’n muziekschool, maar ze kantelt die nét genoeg om ons de koude rillingen te bezorgen, bijvoorbeeld via een leraar met dode ogen die Juliet als pupil aanneemt in plaatst van Vivian, die onder verdachte omstandigheden haar arm breekt. Juliet meldt zich aan voor zijn les, met onder haar arm dat niet te vertrouwen stapeltje papier met de noten en de bizarre tekeningen. Het stuk wil ze spelen tijdens een competitie die haar toelating tot Juilliard mogelijk zal maken.

Het mooiste aan de film zit in de vorm, in de eerste plaats de muziek, zowel het onheilspellende Pianoconcert nr. 2 van Saint-Saëns dat Juliet voor de competitie instudeert, als een atonale soundscape die de aanwezigheid van het bovennatuurlijke suggereert. Deze sfeer keert vervolgens terug in donkere, contrastrijke scènes, bijvoorbeeld een droomsequentie waarin zwart-wit en geel en rood effectief samenvloeien als metafoor van die verslindende obsessie waar Juliet mee te maken heeft. ‘Ze speelt alsof de duivel bij haar op de stoep staat’, merkt iemand tijdens een concert op. Natuurlijk, ze heeft geen keuze; ze is in de ban van haar duistere ambitie.

Na het zien van Nocturne bekeek ik nog eens The Red Shoes. Deze klassieker bevat halverwege een moment van schoonheid, maar ook van vernietigende horror. Het balletstuk in het verhaal wórdt het verhaal als we met de hoofdpersoon, prima ballerina Vicky, opgaan in de imaginaire wereld. Zij creëert, maar wij doen dat evenzeer, kijkend. Met haar hunkeren we naar de kracht van kunst; we willen het onnoemelijke aanraken, tot het uiterste gaan, destructie aanrichten, van onszelf, van onze werkelijkheid, tot bloedens toe.


Nu te zien via Amazon Prime