World Cinema Amsterdam: Félicité

Verspil geen energie

Leven in een land met een disfunctionerende overheid en gebrekkige gezondheidszorg, het is voor veel Afrikanen de alledaagse realiteit. Ook voor Félicité, met haar gewonde zoon.

Medium felicite 02  celine bozon
Véro Tshanda Beya als Félicité in de gelijknamige film, regie Alain Gomis © Celine Bozon

Félicité werkt in een bar als zangeres van een band. Als haar zoon Samo zwaargewond raakt bij een verkeersongeluk moet de alleenstaande moeder op zoek naar extra geld voor een operatie en wordt de kijker meegevoerd naar de lelijke kant van Kinshasa, de verpauperde miljoenenstad die ooit bekend stond als ‘Kin la Belle’.

De film van de Franse regisseur Alain Gomis is een realistische en tegelijkertijd kunstzinnige productie over volharding en eenzaamheid te midden van gebroken staatssystemen in Afrika. Félicité speelt zich af in de hoofdstad van Congo, maar de strekking van het verhaal lijkt evengoed van toepassing op andere plekken op het continent. Gomis zag echter een optreden van het Congolese muziekcollectief Kasai Allstars en was meteen verkocht. De muziek van de Kasai Allstars – ze doen zelf mee in de film – is een amper te definiëren, funky mix van elektrische gitaren, houten xylofonen en traditionele minuscule duimpiano’s. De zangeres van de band werd niet geschikt genoeg bevonden voor een film; de rol van voorvrouw wordt gespeeld door Véro Tshanda Beya, die als debuterend actrice een buitengewoon krachtige prestatie levert.

Het filmpersonage Félicité komt bij alles snel ter zake, ze accepteert geen flauwekul. Ze heeft het duidelijk allemaal al een keer gezien. Haar gevoel van eigenwaarde wordt echter op de proef gesteld wanneer ze na het ongeluk van haar kind wordt bestolen van haar beetje geld en vervolgens bedelend langs moet bij haar ex-man en bij een gefortuneerde buurtbewoner, en ze een agent smeergeld betaalt om haar te helpen. Ze zet vastberaden voort.

Félicité heeft het als alleenstaande moeder extra zwaar, maar ze belichaamt de Afrikanen – ook mannen – voor wie het een alledaagse realiteit is om te leven in landen met disfunctionerende overheden. Landen met corruptie en uitbuiting en zonder degelijke gezondheidszorg. Actrice Véro Tshanda Beya maakt indruk met het uitdrukkingsloze gezicht van iemand die weet dat het geen zin heeft energie te verspillen aan het jezelf opwinden over schier onveranderbaar onrecht. Beter is het om je tijd te stoppen in gedaan krijgen wat je gedaan wilt krijgen.

Félicité’s gelatenheid en eenzaamheid – een klusjesman die haar koelkast repareert wil haar wel terzijde staan – worden prachtig ondersteund door de soberheid van de dialogen en de simpele beelden van haar kleine woning en haar armoedige buurt. Gomis bereikt door onsentimenteel te zijn het juiste effect. Hij bewijst ook dat een flink budget niet nodig hoeft te zijn.

Expressief is Félicité vooral wanneer ze ’s avonds zingt – Véro Tshanda Beya zingt zelf, en gloedvol – maar uiteindelijk doet ze dit om geld te verdienen. Barklanten kunnen door haar optredens even ontsnappen aan het bestaan; zelf ontsnapt Félicité ’s nachts, in het bos, waar ze een soort innerlijke monoloog voert. ‘De nacht ziet niet waar je vandaan komt’, klinkt het hier.

De momenten van hypnotisering in het verder gestadige relaas van Félicité worden versterkt door de blazers en strijkers van Kinshasa’s Kimbanguist Symfonie Orkest en hun vertolking van de compositie My Heart’s in the Highlands van Arvo Pärt. Félicité won in februari de Zilveren Beer op het filmfestival van Berlijn.

World Cinema Amsterdam

Van 17 t/m 26 augustus vindt in filmtheater Rialto en in De Balie het zomerfestival World Cinema Amsterdam plaats met films uit Azië, Afrika en Latijns-Amerika. De ruggengraat van het programma wordt gevormd door een competitie waarin negen films strijden om een speciale award. Daarnaast zijn er ook gratis openluchtvoorstellingen in het Vondelpark, het Oosterpark en de binnentuin van café De Tropen. Meer informatie en tickets: worldcinemaamsterdam.nl