Verstandig minnaarschap

Ze doen het in het geheim, minnaars en minnaressen. En zo hoort het ook. Tien Groene pagina’s lang over alle aspecten van het minnaarschap, zonder dat er ook maar één geheime verhouding wordt onthuld. Op deze eerste twee pagina’s luchten tien ervaren minnaars (m/v) hun hart. anoniem uiteraard. Een kleine fenomenologie van het minnaarschap.
DE TIJDEN van het open huwelijk, die bevlieging van de seksuele revolutie, zijn voorbij. Het minnaarschap bloeit weer als tevoren. In alle varianten die dat instituut van oudsher kent. Want vanaf het prille begin der beschaving hebben vrouwen en mannen bosjes en bed gedeeld met geliefden die een ander trouw hadden gezworen. En vanaf datzelfde prille begin hebben samenlevingen manieren bedacht om dat buitenechtelijke verkeer in goede banen te leiden. Met als meest succesvolle methode: het taboe. Het open huwelijk moest wel stuklopen op die succesformule.

Het taboe werkt. Geheimhouding, leugens, manipulatie, de strikte scheiding der rivalen, scherpe grenzen en glasheldere regels: het zijn nog altijd de beste garanties voor een goed geolied minnaarschap. Maar dat is wel een les die minnaars en minnaressen iedere keer weer met vallen en opstaan moeten leren. Want goede handleidingen bestaan niet, het vak wordt nergens onderwezen, het zit nooit in het pakket van de seksuele opvoeding, en er zijn maar weinig mensen bereid er open en verstandig met je over te praten. Hoe kan het ook anders het gaat immers om een taboe.
Ja, anoniem willen mensen er hun hart wel over luchten. Tegenover journalisten bijvoorbeeld. Dan willen ze wel praten over hun geheime affaires. hun steelse afspraken, de schade en schande waar ze wijs van zijn geworden, hun gevoelens van schuld en schaamte, jaloezie en rivaliteit. En natuurlijk over de opbrengsten van het minnaarschap: de hartstocht, de verrijking, en de ongeschonden onafhankelijkheid. Tien mensen van verschillende kunne en seksuele voorkeur vertrouwden hun geheimen aan discrete Groene-oren toe.
Zoals die vrouw van middelbare leeftijd. reeds lang gescheiden van haar man, kinderen de deur uit. Af en toe had ze een vriend, nooit een getrouwde, want dat was taboe. Tot er ineens een oude kennis opdook die bekende vroeger al verliefd op haar te zijn geweest. Getrouwd natuurlijk, maar voor ze er erg in had ging ze voor de bijl: ‘Hij maakte mij duidelijk dat hij al heel lang niet meer met zijn vrouw naar bed ging. Dat hielp mij over de streep. Ik heb hem wel eerst op de proef gesteld, ik wilde weten of hij zijn beloften waar maakte, of hij er inderdaad “voor mij was”, zoals hij beweerde. Hij maakte het allemaal waar.’
ER MOET, ZO BLIJKT, altijd veel worden overwonnen. En als gevolg daarvan moet er veel worden afgewacht en afgetast. Maar het verlangen geeft de doorslag en het taboe wordt stapsgewijs afgeschud. Een vrouw over het begin van een uiteindelijk tien jaar durende liaison: 'Het was niet aan mij om contact te zoeken. lk vond: hij is getrouwd en het is zijn verantwoordelijkheid om verder te gaan.’ Pas na de ondubbelzinnige blijken van zijn verliefdheid durfde ze zelf initiatief te nemen. 'Ik kon toen mijn schuldgevoel afkopen. Ik dacht, kennelijk mist hij iets in het huwelijk dat hij zo verliefd op me wordt. Daarmee was het voor mij moreel afgedekt.’
Gelukkig hoeft niet iedereen zo veel te overwinnen als de achttienjarige jongeman die in zijn ouderlijk huis door de werkster, gevorderd volwassen en getrouwd, in de liefde werd ingewijd. Niet alleen leeftijdsverschil en klasseverschil moesten worden overbrugd, hij vond haar ook niet eens zo aantrekkelijk. 'Maar als zij ’s morgens de trap op kwam en ik nog in mijn bed lag, ging met elke stap die ik hoorde mijn pik verder omhoog. Ze betekende vooral iets warms en krachtigs voor mij.’ Hoe ze hem over de streep trok? 'Haar huwelijk was niet goed meer, zei ze. Ze hadden nauwelijks nog seks.’
Fout! Getrouwde dames en heren, luister naar les één van de buitenechtelijke liefde: begin nooit over uw huwelijk te zeuren! Wie het wel doet, kan er zeker van zijn dat het schip vroeger of later strandt. 'Zo verleidde hij mij’, bekent een middelbare vrouw met een jongere minnaar, 'met de smoes dat zijn huwelijk slecht was en dat hij wilde scheiden.’ Ze trapte erin, speelde korte tijd Pleegzuster Bloedwijn, maar haar maagpijn zei haar dat het niet goed zat. 'Ik herkende dat wegcijferen van mezelf als een restant van traditioneel vrouwengedrag.’
Nee, dan de dame die acht relaties tegelijk heeft lopen, met getrouwde mannen èn vrouwen. Zodra er een over zijn of haar huwelijk begint, is het meteen afgelopen. Hoe het dan wel hoort? Een andere vrouw: 'Hij sprak nooit lullig, juist altijd liefdevol over zijn vrouw. Ze vreeën nog iedere dag, zij kwam niets tekort en hij ook niet. ik zou geen hoge pet op hebben van een man die zijn vrouw afkraakt.’
WAAR MINNAARS en minnaressen vaak grote moeite mee hebben, maar wat toch het sine qua non van het minnaarschap vormt, is de geheimhouding. Eerlijkheid is een schone deugd, maar moet in het geval van de geheime verhouding wijken voor het hogere doel van het liefdesgeluk. 'Verzwijgen past absoluut niet bij mij’, erkent een vrouw die drie jaar lang met een streekberoemdheid vree. 'Toch deed ik het. Zelfs mijn beste vriendin heb ik het niet verteld, wat ze me achteraf heel erg kwalijk nam.’ Zij heeft haar geliefde meer dan eens gesmeekt om openheid, 'maar hij wilde het zijn vrouw niet aandoen; zij was nogal labiel en dreigde regelmatig met zelfmoord.’
De vrouw met de jongere minnaar ('Ik ben opgevoed met eerlijkheid en nog eens eerlijkheid’) ging te rade hij haar psychiater. Deze voelde haar fijntjes aan de tand: 'Hoezo wil je dit per se in de openbaarheid brengen? Waar leidt die eerlijkheid toe? Dat zij in een crisis komen? Wil je dat op je geweten hebben? en wil je hem daarna alleen voor jezelf?’
Zelfs wie er alleen over praat met de allernaasten, kan op onvermoede weerstanden stuiten. 'Mijn zusjes’, vertelt een jonge vrouw, 'allebei gehuwd, vonden het maar verwerpelijk dat ik de minnares van een getrouwd iemand was, en nog wei een vrouw! ’ En de dame van middelbare leeftijd die het haar volwassen kinderen vertelde: 'Mijn zoon vond het niets, die zei meteen: kappen! en mijn dochter was bang dat ik zijn vrouw verdriet zou doen.’
'Verzwijgen is een zegen, voor hem en voor haar’, weet de vrouw met acht minnaars (m/v). Want o, zodra de wederhelft erbij wordt betrokken, zijn de rampen soms niet te overzien. Ziet u ze zitten, de beide rivalen, verbeten glimlachend, de nagels in de handpalmen geperst? De vrouw die tien jaar lang minnares was, kon de vrouw van haar geliefde op den duur niet ontlopen: 'Ze begon over haar huwelijk. Ik wist dat ik niet naar haar moest luisteren, het was te pijnlijk, ging mij niet aan. Tegelijk was het intrigerend. Ik vond het net zo ongepast als andermans brieven lezen.’
'Ik heb haar een enkele keer gezien’, vertelt de vrouw wier getrouwde geliefde zowaar een goed huwelijk had. 'Maar ik heb nooit de neiging gehad om het modern-gezellig open te gooien, en ik was ook niet jaloers.’ In een eerder geval was ze dat wel: 'Die vent speelde een dubbel spel. Hij loog naar alle kanten. Hij noemde zijn vrouw een kutwijf. Al moet ik zeggen dat ze zich daar ook naar gedroeg in haar wanhoop. Ik heb hem uiteindelijk flink op z'n sodemieter gegeven.’
De vrouw met de getrouwde minnares: 'We hebben het een keer zo gearrangeerd dat ik haar man zou zien. Ik vond hem verschrikkelijk, hij was oud en levenloos. Dat valt dus mee, dacht ik, dat is geen partij voor mij. Ik voelde me net een jonggezel die zijn geliefde kwam schaken. Achteraf had hij tegen haar gezegd dat het niet klikte tussen hem en mij en dat hij vond dat ik een gedepersonaliseerde indruk maakte. Nou ja! En dat zegt hij. Hij is een lapzwans, hij komt niet eens in opstand.’
DOE HET NIET! Probeer nooit op goede voet te geraken met de partner van de geliefde. Doe als onze veelvraat: 'Ik hoor het gewoon niet als mijn getrouwde geliefde iets over haar of zijn relatie vertelt.’ Daarin is ze consequent en heel praktisch. Hebben minnaars dan geen principes? 'Ik vind niet dat een minnares per se gewetenloos is’, zegt de vrouw die meer dan eens een getrouwde minnaar had. 'Maar wat ècht tegen mijn principes ingaat, is de relatie achteraf aan de openbaarheid prijsgeven.’
'Ik geloof in de romantische liefde. Inzake de liefde is alles gepermitteerd’, meent de vrouw die onlangs haar tienjarige liaison beëindigde. een andere vrouw meent zelfs dat haar 'levensgeluk’ in dezen het 'hoogste belang’ is: 'Ik heb nu eenmaal een sterke behoefte aan avontuur, en naar dat wat van de maatschappelijke normen afwijkt, en ik streef ernaar mijn verlangens zo min mogelijk te onderdrukken.’
Het is waar: de affaire werkt alleen als men erin slaagt de strijd tussen eigenbelang en geweten in het voordeel van het eerste te beslissen. En voorts dient men te bedenken dat rationaliseren eerder verhullend dan verhelderend werkt. Wees realistisch, erken dat motieven in dezen eerder pragmatisch zijn dan ethisch. 'Ik had zijn huwelijkscrisis gemakkelijk naar mijn hand kunnen zetten, maar hoezeer ik ook hoopte dat hij voor mij zou kiezen, ik wist dat manipulatie zich uiteindelijk tegen mij zou keren. Dat ik geen rare trucs heb uitgehaald kwam dan ook eerder voort uit trots - het was mijn eer te na - dan uit ethiek. Mijn zogenaamd goede opvoeding ondersteunde die keuze, maar bepaalde haar niet. Ik ging gaandeweg beseffen dat onze liefde een wankele basis had. Zo was de werkelijkheid nu eenmaal.’
De man die terugkijkt op zijn ontmaagding door een oudere getrouwde vrouw was wèl behept met gevoelens van schuld en schaamte: 'Niet tegenover mijn ouders of haar man, maar tegenover mezelf. Ik was liever op een andere manier ingewijd. Ik voelde me niet “schoon” meer, ik had ook telkens last van post-coïtale walging.’ Die schaamte en angst voor bezoedeling zijn hem altijd bijgebleven, ook toen hij vele jaren later werd verleid door een Noordamerikaanse getrouwde vrouw die hem naar haar suite had meegeloodst. Toen zij zich even terugtrok om vervolgens in negligé voor hem te verschijnen, wist hij niet hoe snel hij weg moest komen: 'Ik werd panisch bij de gedachte dat ik mijn broek moest uittrekken en zij de pukkeltjes op mijn benen zou zien.’
Een klassieke fout die het minnaarschap nogal eens tot mislukken doemt, is - hoe paradoxaal het ook moge klinken - verliefd worden. 'Word nooit verliefd op je getrouwde minnaar’, luidt het devies van de vrouw die meer dan eens getrouwde vrijers had. 'Alleen dan houd je het goed en gezellig. Dan is het spielerei die voor niemand schadelijk is.’ En zij kan het weten, want één keer werd ze wèl verliefd en daar bleek ze niet op gebouwd: 'Ik begon mezelf voor de gek te houden. Er groeide iets hoopvols en er ontwikkelde zich bij mij een speciaal soort zintuig om te zien wat ik wilde zien. Tegelijkertijd durfde ik hem niet lastig te vallen met mijn gevoelens, uit angst - en op den duur door de zekerheid - dat hij ze toch niet kon beantwoorden.’
'Wanneer ik verliefd raak’, vervolgt ze, ,word ik afhankelijk. De relatie wordt dan ongelijkwaardig en levert niet meer op waar het om begonnen was, namelijk dat ik er rijker van word.’ Een andere vrouw vertelt, wijs geworden: 'Ik ging te veel van hem houden. Hij moest uit mijn leven verdwijnen. Hij begreep dat niet, reageerde teleurgesteld.’ Het viel haar zwaar om naast de seks ook de 'geest- en gevoelsverwantschap’ die ze met hem deelde uit haar leven te bannen. 'Maar het moest.’
IS ER EEN GRENS aan de geheime verhouding? Zijn er omstandigheden waarin het zaak wordt het avontuur te stoppen?
Er is er in ieder gevan één: zwangerschap. Zodra minnares, geliefde of echtgenote zwanger worden, is het einde nabij. ,Als zijn vrouw zwanger zou worden en ik ging met hem door, zou ik een aandeel hebben in het beschadigen van een ander. Dan zou ik ermee ophouden’, besluit de middelbare vrouw die er een veel jongere getrouwde geliefde op nahoudt.
Maar wat als je eigen biologische klok tegen de deadline aantikt? 'Ik wilde een kind van hem en heb zelfs geprobeerd het eropaan te laten komen’, vertelt de vrouw met tien jaar minnaarschap achter de rug. 'Ik wist dat daarmee de grens zou zijn bereikt, ook voor zijn vrouw, die mij tot dan toe had geaccepteerd als de frivole factor in zijn leven. En tòch had ik die drang.’
Door haar teleurgestelde verwachtingen, vervolgt ze, 'sloop er een soort verongelijktheid in bij mij, al wist ik rationeel dat dat uit den boze was. Hij heeft mij mijn beste jaren afgenomen. op het laatst zag ik hem alleen nog als potentiële donor. De glans ging eraf.’ Toch heeft ze nooit het gevoel gehad dat ze erin was geluisd. 'Ik heb het altijd als mijn eigen keuze beschouwd. Als er een kind was gekomen, was het niet meer op te lossen geweest.’
Ook een andere minnares meende dat de grens was bereikt toen haar getrouwde geliefde in verwachting raakte van haar echtgenoot. Toch zette ze de relatie daarna gewoon voort. 'Ik was boos omdat ik er door haar zwangerschap mee werd geconfronteerd dat ze toch nog met haar man vree. Bovendien kon hij haar iets geven dat ik haar niet kon geven. Maar ach, wat is ze mooi zwanger! Ik troostte mezelf en verlegde wederom mijn grens.’
HET LIJKT WEL alsof de winst van een getrouwde geliefde voor minnaressen vaak groter is dan voor minnaars. of zou het klimmen der jaren hier een rol in spelen?
De middelbare, gescheiden vrouw over haar affaire: 'Ik word er meer compleet van. Ik ervaar het als een cadeautje van het leven. Wie doe ik daar tekort mee?’
De andere middelbare vrouw, die na een waarschuwende maagpijnaanval leerde om de vruchten van haar getrouwde minnaar vrijelijk te plukken: 'Ik beschouw hem sindsdien als een instrument om te oefenen met mijn nieuwe, onafhankelijke leven. Juist omdat hij er nooit dag en nacht voor mij kan zijn, kan ik bij hem leren een man de ruimte te geven en hem niet te claimen of te sturen. Bij een “vrije” man ben je al gauw geneigd om je eigen identiteit op te geven.’ De getrouwde man als zegen voor de vrouwenemancipatie? 'Misschien wel’, lacht ze. 'Voor hem ben ik trouwens ook een zegen: de kleine vakantie van zijn huwelijk.’
Er mag dan geen recept zijn voor een bevredigend minnaarschap, duidelijk is wel. dat succes staat of valt met je kop erbij houden, de posities helder afbakenen en de spelregels aanvaarden. De middelbare vrouw beseft: 'Mijn aantrekkelijkheid bestaat eruit dat waar zijn vrouw voortdurend dingen van hem verwacht, ik dat juist niet doe.’ Ze vergelijkt een relatie met een symfonie: 'Eerst de ouverture, dan de uitwerking van het thema en daarna de finale. Ik geef er de voorkeur aan om met hem in de ouverture te blijven. Die is warm, vrolijk en erotisch.’
De minnares die nooit in het open huwelijk heeft geloofd, levert het verstandigste slotakkoord: 'Het gaat goed zolang alle drie de deelnemers basisgelukkig en basistevreden zijn en zolang iedereen de verantwoordelijkheid voor het eigen leven neemt. Fatsoen is waar het om draait. Hij mag zijn echtgenote niet verraden, ik mag niet manipuleren en zij mag niet chanteren met haar wanhoop. Maar als de situatie ongelijkwaardig is, gaat het niet. Ik heb een onbewust wekkertje voor dreigend ongeluk. Dat maakt dat ik zonder beperkingen kan genieten.