Opera - Rigoletto

Vertwijfelde vader

Rigoletto uit 1861 behoorde vroeger tot de allerpopulairste opera’s van Giuseppe Verdi, nu wordt hij nog maar zelden gespeeld, omdat we het verhaal te onwaarschijnlijk en melodramatisch vinden. Die kritiek was er altijd al en het toneelstuk waar de opera op is gebaseerd, Le roi s’amuse van Victor Hugo, heeft absoluut geen repertoire gehouden. Maar Verdi heeft aangrijpende muziek geschreven voor dit Melodramma in tre atti over de hofnar van de hertog van Mantua, die zijn baas bijstaat bij het veroveren van de harten en de lichamen van jonge meisjes en getrouwde vrouwen en die de bedrogen echtgenoten en vaders voor gek zet. Maar niemand weet dat de nar zelf een verborgen dochter heeft, Gilda, en als die in handen van de hertog valt dreigt de vervloeking, die is uitgesproken door een vader die van zijn dochter is beroofd, alsnog uit te komen. Rigoletto wil de hertog laten doden, maar in plaats van hem vindt hij zijn eigen dochter in de voor de hertog bestemde lijkenzak.

Medium opera  23m6293
Het koor van De Nationale Opera tijdens Rigoletto © BAUS / De Nationale Opera

De Nationale Opera heeft na twintig jaar de jonge Italiaanse regisseur Damiano Michieletto gevraagd voor een nieuwe productie van Rigoletto. Hij plaatst de hele opera in een klinisch gekkenhuis waar de hofnar na de dood van zijn dochter in observatie is genomen. De muren breken open en zijn herinneringen banen zich een weg (decor Paolo Fantin). De hele handeling speelt zich af als in een koortsdroom van Rigoletto, waarbij dokters en verpleegsters maar hun witte jassen uit hoeven te doen om een rol te spelen in zijn levensverhaal. Omdat alles zich in zijn fantasie afspeelt, zijn onwaarschijnlijkheden nu heel waarschijnlijk geworden, de handeling speelt zich af op één benauwende plek, het ziekenhuis, waar uitzinnige projecties op de wanden laten zien wat zich in het hoofd van Rigoletto afspeelt. Dat kunnen net zo goed neorealistische filmbeelden zijn als kindertekeningen die Gilda gemaakt heeft van haar overleden moeder. We zien haar ook als klein meisje dat wil ontsnappen, pas aan het einde begrijpen wij waar naartoe: naar de hemel, naar haar moeder.

Het melodrama heeft plaatsgemaakt voor een surrealistische, of je zou ook kunnen zeggen een anders-realistische psychologie. Er wordt over de hele linie erg goed gespeeld en gezongen, vooral door de Italiaanse bariton Luca Salsi als een levensechte Rigoletto, de Cubaans-Amerikaanse sopraan Lisette Oropesa die een kwetsbare Gilda is en de Albanese tenor Saimir Pirgu, snoeverig en charmant als de hertog. De mannen van het Koor van De Nationale Opera bewegen soms spookachtig dwars door de muren van het gesticht heen. Het Nederlands Philharmonisch Orkest speelt vooral gedegen onder leiding van veteraan Carlo Rizzi. Regisseur Michieletto heeft van Rigoletto een eigentijds drama gemaakt over een vertwijfelde vader die zich tot krankzinnigs toe afvraagt wat hij fout heeft gedaan.


Rigoletto bij DNO, t/m 5 juni