Verveeld cybernarcisme

JENNIFER RINGLEY, een eenentwintigjarige computerprogrammeur uit Washington DC, staat meestal om half een ‘s middags op. Ze drinkt graag citroenthee met een zoetje. Op haar favoriete T-shirt prijkt een afbeelding van Winnie de Pooh. Dat shirt trekt Jennifer soms zomaar uit. Ook peutert ze wel eens in haar neus, om de buit vast te plakken op haar WebCam, een digitale camera die haar leven iedere drie minuten live vastlegt op het Internet. Eenmaal opgedroogd valt het snotje er vanzelf weer af.

Anderhalf jaar geleden ging hij van start: de JenniCam, zoals Jennifer haar hoekje op het World Wide Web noemt. Hij trekt twintig miljoen kijkers per dag. Dat zadelde haar Internet-verhuurder met zoveel extra kosten op dat Jennifer onlangs werd gedwongen haar kijkers vijftien dollar per jaar in rekening te brengen. Gratis jennicammen kan nog steeds, maar levert slechts eens per half uur een nieuwe foto op. Dat is te weinig om haar leven echt te kunnen volgen. Zesduizend fans hebben het geld al overgemaakt. Europeanen en Australiërs kunnen volstaan met het opsturen van zes flesjes bier.
Het klinkt als een grap. Maar Jennifer Ringley is bloedserieus. ‘Ik heb twee persoonlijkheden’, vertelde het wat muizige meisje drie maanden geleden aan de Philadelphia Inquirer. 'Ik ben Jennifer, maar daar is niemand in geïnteresseerd. En ik ben Jenni.’ Als Jenni trok ze haar Winnie de Pooh-T-shirt net zo lang aan en uit tot ze de aandacht kreeg van Josh Willner, een vijfendertigjarige, vrijgezelle magazijnbediende. 'De eerste keer dat ik haar zag zat ze topless achter haar computer te typen. Dat vond ik zo fascinerend dat ik halve dagen lang bleef staren naar haar WebCam.’
Willner begon de meer pikante plaatjes van Jennifer te verzamelen op de aan haar gewijde Internet-site Planet Jennifer. Hierna groeide de schare fans snel. Toen ze een vriendje zo gek kreeg om voor het oog van de wereld de liefde te bedrijven, logden er zelfs zoveel mensen in dat Jennifers computer het begaf. Sindsdien doet ze het wat rustiger aan, ook al omdat onverlaten een half jaar geleden haar site kraakten en daar plaatjes van een autowrak vol lijken achterlieten. Als waarschuwing voor wat er zou gebeuren als ze niet op een bepaald tijdstip een striptease zou uitvoeren.
Momenteel is er zelfs helemaal geen Jenni op het Internet. Moe van haar WebCam is ze een paar weken op vakantie in Nederland. Wel stuurt ze vanuit een Internet-café kiekjes naar haar site. Van bezoekjes aan Madurodam en de Amsterdamse Wallen, bijvoorbeeld. Omdat ze per dag gemiddeld zevenhonderd e-mails krijgt, is ze niet bereikbaar voor commentaar.
Wel thuis zijn haar meer dan honderd navolgers, die onder namen als CoupleCam, BedroomCam en HousewifeCam het Internet met hun levens verblijden. Sommigen beloven dagelijkse stripteases, waarbij de kijker per e-mail zijn of haar wensen kenbaar kan maken. Andere Cams tonen slechts een garage, een moestuin of een hondehok. Op de site FamilyCam jaagt een oerdegelijk Amerikaans gezin er iedere morgen een paar pakken cornflakes doorheen. Een autoradiofabriek lanceerde CrapCam, dat dag en nacht het bedrijfstoilet in de gaten houdt.
Populair zijn ook Internet-sites die een paar honderd door wetenschappers of beveilingsagenten geplaatste WebCams bij elkaar brengen. Dit stelt kijkers in staat om een hinkstapsprong te maken van live-beelden van de Crown Liquor Saloon in Belfast, het Soon-Jae Park in Seoul, de Klaagmuur in Jeruzalem en het topje van de Mount Everest, om uiteindelijk te belanden op het Eldorado-nudistenstrand van Zandvoort. Reclamemakers schijnen op dit soort sites te speuren naar globale modetrends, terwijl verkeersagenten en militairen ze gebruiken om grote delen van steden en landen te kunnen overzien.
HET IS NIET verwonderlijk dat de best bezochte sites vooralsnog die van een paar dozijn verveelde narcistes zijn, die manvolk aan zich trachten te binden door af en toe een stukje dij of een tepel te laten zien. Als bonus bevatten deze sites vaak ook pagina’s vol gedichten, dromen en verhalen over de huisdieren van de geportretteerde dames.
De veelzijdigheid van het medium wordt ook duidelijk wanneer WebCams zijn uitgerust met gezellige muziekjes, ingesproken teksten of uitzendingen van lokale radiostations. Sommige zijn zelfs uitgerust met een chatbox (een tekstuele babbelbox), waarmee kijkers live kunnen 'praten’ met de bewoners van de gefilmde huiskamers. Nog een paar computergeneraties en de WebCam neemt de functie aan van een complete audiovisuele filmploeg, die wereldwijd mensen in staat stelt om bedrieglijk echt bij elkaar over de vloer te komen.
Internet-filosoof Aidan droomt in zijn column over JenniCam al van een wereld vol geavanceerde WebCams. 'Uiteindelijk wil iedereen toch niets liever dan uit de eigen schedel breken om een duik te nemen in de levens van anderen. Maar waar leidt dat toe? Een World Wide Web gevuld met de doodsaaie levens van een miljoen doodsaaie mensen?’
Misschien. Maar Aidan prefereert het gezap door cyberspace altijd boven 'iedere avond de troep op televisie te moeten oplepelen’.
IN NEDERLAND bevinden zich momenteel drie WebCams van Internet-exhibitionisten. De aardigste hiervan is Japy’s Livingroom, een huiskamer ergens in Noord-Holland. Deze is als extraatje voorzien van een heuse lamp, die vanaf het Net naar believen aan en uit kan worden gezet. Volgens de programmeur die achter de site schuilgaat, Jaap Severein, wordt zijn huiskamer bezocht door ongeveer honderd bezoekers per dag. Driekwart daarvan maakt gebruik van de lamp. 'Veel Amerikanen begrijpen niet dat het hier donker is als daar nog volop de zon schijnt’, aldus Severein. 'Soms weten ze zelfs van geen ophouden en laten de lamp ten minste twintig keer knipperen. Wie is er dan gek, zij of wij?’
Het verlies van zijn privacy kan Severein niet schelen. 'Of ik nu op straat loop, in een park zit of op het strand lig, overal kijken er mensen.’ Hij vreest wel voor chefs die met een verplichte WebCam hun thuiswerkende ondergeschikten in de gaten kunnen houden. Wat niet wegneemt dat Severein zijn WebCam voornamelijk gebruikt om zijn studerende kinderen vanaf zijn werk in de gaten te houden. 'Die maakten er een gewoonte van om direct uit school voor de buis te gaan hangen. Zonder “Big Brother is watching you” te willen spelen, heb ik toen wel voor een oplossing gezorgd.’
Inderdaad herinnert Severeins WebCam aan de 'telescreens’ uit George Orwells roman 1984, waarin dictator Grote Broer alles en iedereen controleert met een netwerk van interactieve camera’s.
Niet dat Severeins studerende kroost valt te vergelijken met de onderdaan van Orwells totalitaire staat. Zijn lot - levenslange gevangenschap in een World Wide WebCam - was onvergelijkbaar doffer: 'Zijn vriendschappen, zijn ontspanning, zijn gedrag jegens vrouw en kinderen, de uitdrukking van zijn gezicht wanneer hij alleen is, de woorden die hij mompelt in zijn slaap, zelfs de typische bewegingen van zijn lichaam, dat alles wordt argwanend nageplozen. Niet alleen elke misdraging, ook elke excentriciteit, hoe klein ook, elke verandering van gewoonte, elk nerveus aanwendsel, dat symptoom zou kunnen zijn voor een innerlijke strijd, het wordt onherroepelijk ontdekt.’