Film Festival: Bright Future, The Missing, Save the Green Planet!

Vervreemding in de grote stad

Kiyoshi Kurosawa

Bright Future

Lee Kang-sheng

The Missing

Jan Jun-Hwan

Save the Green Planet!

Drie films uit respectievelijk Japan, Taiwan en Zuid-Korea ademen eenzelfde sfeer van vervreemding. De personages bevinden zich doorgaans in een grote stad, alwaar geweld en eenzaamheid hun leven overheersen.

In Bright Future werken de twintigers Mamoru en Yuji in een fabriek in Tokio. Mamoru heeft een kwal als huisdier. Op een dag vermoordt hij zijn baas en belandt in de gevangenis. Yuji moet de kwal verzorgen. Hij leert ook Mamoru’s vader kennen. Tussen hen ontstaat een vriendschap.

Stedelijke mythologie, waarbij natuur op wonderbaarlijke wijze de technologische samenleving binnendringt, vormt de rode draad van het verhaal. Naarmate Yuji steeds meer kampt met eenzaamheid en angst verschijnen kwallen in de kanalen en rivieren van de stad. De vreemde zeewezens hebben een poëtische kwaliteit. Is er sprake van reïncarnatie? Is Mamoru teruggekeerd als kwal en leidt hij een revolutie van de natuur tegen de kunstmatigheid van de stad?

Samen met vrienden steelt Yuji geld bij een bedrijf. De vrienden hebben allemaal witte shirts aan; ze doen denken aan de belhamels in A Clockwork Orange. Anders dan in Kubricks film is het anarchisme in Bright Future niet iets serieus, maar iets vrolijks, iets vrijblijvends. Daarom blijft de vraag aan het einde van de film: is de titel ironisch?

Nog een stedelijke mythe speelt in The Missing, namelijk de angst de weg kwijt te raken. In de film zoekt een tiener zijn grootvader en een oma haar kleinzoon. Plaats van handeling: een stadspark in Taipei. Net als in Bright Future zijn de kernbegrippen in deze film: eenzaamheid, vervreemding, angst en sluimerend geweld. Het trage verteltempo en de statische camera, met de personages die nerveus bewegen binnen het beeld, creëren een claustrofobische sfeer die eigen is aan drukke steden.

Wat voor destructief effect de hoog technologische samenleving op het leven van gewone mensen kan hebben, blijkt uit Save the Green Planet! Deze film valt het beste te omschrijven als een anarchistisch sprookje. Stilistisch is het een heerlijke mix van een flinke dosis Japanse martelhorror en speelse referenties naar The X-Files, Hitchcocks Psycho en Kubricks 2001 A Space Odyssey.

Byung-gu is een verwarde jongeman wiens vader op jonge leeftijd overleed bij een mijnongeluk. Al in zijn tienerjaren raakte Byung-gu ervan overtuigd dat bovenaardse wezens de aarde bedreigen. Samen met zijn vriendinnetje, Sun-i, een dikke circusartieste, kidnapt hij een rijke directeur van een chemische maatschappij. De reden: z’n moeder ligt in coma na als werkster bij die maatschappij te zijn vergiftigd. Byung-gu is er tevens van overtuigd dat de directeur een buitenaards wezen is.

De stad is een belangrijk element in de Oedipus-thematiek in de film. De dood van de moeder zet de zoon ertoe aan wraak te nemen op de «vader», in de gedaante van de maatschappijdirecteur.

Schijn bedriegt in deze film. Wie het gordijn van galgenhumor en slapstick wegtrekt, ontdekt een verhaal over verloren onschuld, ingegeven door de vervreemding en de angst die deel zijn van het stadsleven. De film ontroert. Tijdens de aftiteling zien wij de sadistische jongen, de maniakale moordenaar, als een spelend kind in oude familiefilms, lachend en vol onschuld rondhuppelend met zijn vader, die hij zijn leven lang zou missen.