MUZIEKTHEATER

Verzin een list

Nieuwe ijstijd

Het moet 65 jaar geleden zijn geweest, in 1947, toen ik m'n allereerste theatervoorstelling zag, een kinderoperette: Tom Poes en de betoverde spiegel. Ik weet er nog een liedje uit: ‘Tom Poes en Ollie B. Bommel/ Die zijn niet bang voor den drommel!’
Dat is geen geweldige poëzie en het zag er ook misschien knullig en primitief uit, maar als jongetje vond ik het geweldig spannend en riep ik met de hele zaal mee: 'Achter u!’, toen achter de rug van Ollie B. Bommel zijn boze spiegelbeeld Bommel B. Ollie opdook.
Het leuke aan de nieuwe theaterproductie over Tom Poes van Opus One De nieuwe ijstijd is dat het primitieve consequent als uitgangspunt is genomen. Alles begint en eindigt met een strook van drie plaatjes, net als bij het stripverhaal in de krant. Door projecties en houterige animaties kan het ingewikkelde verhaal, waarin Rommeldam in de zomer insneeuwt omdat professor Sickbock de stand van de aardas heeft veranderd, zodat de twee polen zullen ontdooien, gemakkelijk worden verteld. Er zijn daarbij maar drie hoofdrolspelers nodig: Roberto de Groot die een deftige, hartelijke, onhandige Bommel neerzet, Suzan Seegers als een kleine, beweeglijke, ironische Tom Poes, en Yoran de Bont die door een wonder van verkleed- en spraakkunst zowel een giechelige Wammes Waggel, een nuffige vliegenier, een lilliputterige professor Prlwytzkofsky, een norse kapitein Walrus en een griezelige professor Sickbock speelt.
Het verhaal, over een kwaadaardige geleerde die de overmoed heeft de natuurlijke orde te verstoren in de hoop daar schatrijk mee te worden, stond in 1947 in de NRC en is achteraf kenmerkend voor een hele reeks Bommel-verhalen en voor wat je de filosofie van Marten Toonder zou kunnen noemen: dat het gevaarlijk is de natuur met al zijn mysteries te verstoren en dat wetenschappers en zakenlieden onverantwoord bezig zijn als ze dat in hun machtswellust wel proberen te doen.
Het lijkt een actueel thema, toch past het minder goed in het actuele klimaatdebat dan de makers, en ik als kijker, graag zouden willen. In dit verhaal is het één geniale gek die in de natuur ingrijpt. Maar in de huidige werkelijkheid gaat het om miljarden mensen die met houtvuurtjes tot en met atoomenergie de atmosfeer vervuilen en de wereld aan gevaren blootstellen.
De schurkachtige professor Sickbock kan in dit verhaal nog onschadelijk worden gemaakt door een combinatie van de goedwillende domheid van Bommel en de slimme listen van Tom Poes. Maar het lijkt me lastig daaruit een aanwijzing te halen hoe dat in de huidige wereld zou moeten. De nieuwe ijstijd laat wel zien hoe je van stripverhalen op een eenvoudige en zeer toegankelijke manier theater kunt maken, wat mij betreft liever met nog wat betere liedjes en nog wat vindingrijkere animaties. Maar de combinatie van primitieve middelen en een gecompliceerd verhaal is op zich al een zeer animerende bijdrage in het net begonnen Marten Toonder-jaar 2012.

De nieuwe ijstijd, t/m 3 mei in heel Nederland, www.bommelmusical.nl
De dingen die voorbij gaan