Verzoek aan de formateur

Niet alles is te becijferen. Een greep uit buitenlandse ontwikkelingen die Nederland raken.
Het Nabije Oosten. Israël versoepelt de blokkade van Gaza, na hevige kritiek uit alle delen van de wereld. Aanvankelijk werd vrijwel niets toegelaten, alleen soms wat humanitaire goederen. Bouwmaterialen en levensmiddelen als vers vlees kwamen er niet in. Al vier jaar probeert Israël zo vergeefs Hamas op de knieën te krijgen.

De versoepeling komt nadat vrijwel de hele wereld over Israël heen viel toen het een maand geleden met geweld (negen doden) een hulpkonvooi enterde dat probeerde de zeeblokkade van Gaza te doorbreken. Israël heeft niet gespecificeerd welke goederen nu wél worden toegelaten, maar het heeft zijn doel bereikt: Washington is weer on speaking terms met Tel Aviv. Met zijn wurggreep toont Israël hoe futiel de gedemilitariseerde Palestijnse staat zal zijn die volgens premier Netanyahu en president Obama ooit naast Israël zal mogen bestaan. Dat noemen zij ‘de oplossing van het conflict’.
De Israëlisch-Palestijnse kwestie, die eindeloze treurnis in stand gehouden door extremisten van beide kanten, heeft haar weerslag op Nederland. En niet alléén omdat de verhoudingen daar uiteindelijk leiden tot een roep om de inzet van ‘lokjoden’ hier. De belangrijkste ontwikkeling nu is de positiewisseling van Turkije. Het was een Turks schip waarop de doden vielen. Turkije was Israëls enige islamitische bondgenoot, maar de islamistische premier Erdogan heeft nu de Palestijnse kwestie omarmd. Hij prijst Hamas, noemt alle Israëliërs moordenaars en keert zich af van het Westen, met dank aan de starre houding van de EU jegens Turkse toetreding. Met zeventig miljoen inwoners, de snelst groeiende Europese economie en lidmaatschap van de Navo en de G20 is Turkije niet meer te negeren.
Centraal-Azië. Het in chaos gedompelde Kirchizië, waar Oezbeken en Kirchiezen elkaar afslachten, is een failed state aan het worden. Experts waarschuwen dat al-Qaeda zich er nestelt. Nu al is Zuid-Kirchizië een cruciale halte op de route van Oezbeekse jihadstrijders van en naar Afghanistan. De oorlog daar verloopt desastreus. Dat heeft gevolgen voor de toegang tot de broodnodige grondstoffen in de regio.
Het Verre Oosten. De strijd om de Indische Oceaan wordt grimmiger. China, India en Japan laten het ene nieuwe oorlogsschip na het andere van de werf rollen. Binnen niet al te lange tijd zullen ze in elkaars vaarwater terechtkomen. Het gebied bevat belangrijke vaarroutes waarlangs meer dan de helft van het mondiale containerverkeer en zeventig procent van alle olieproducten wordt vervoerd.
Ook een brandend Irak, een nucleair Iran, een arrogant Rusland en een nieuwe oorlog in het olierijke Zuid-Soedan raken Nederland. Om onze disproportionele welvaart te handhaven hebben we een stabiele wereld nodig, met volkeren die vredig handel drijven en oceanen die vrij bevaarbaar zijn. Wat dat betreft is er sinds de Eerste Engels-Nederlandse Oorlog (1652) weinig veranderd.
De buitenlandpolitiek kwam in de afgelopen verkiezingsperiode niet aan bod. Maar de wereld is op drift, en op de woeste baren is Nederland maar een heel klein scheepje. Wie ook met wie praat in Den Haag, voor het vormen van welk minder- of meerderheidskabinet dan ook, we hebben snel een regering nodig die bereid is de wereldwijde horizon af te turen en dat scheepje op koers te houden.
Dus geachte formateur, mogen de volgende keer ook buitenlandexperts bij uw Haagse besprekingen aanschuiven?