John Lewis Gaddis, The Cold War

Vet simpel: Amerika won

John Lewis Gaddis

The Cold War

Penguin, 333 blz., € 25,35

Onze jongste zoon, tweede klas vmbo, constateerde onlangs voldaan dat hij «nu echt alles wel wist van die Koude Oorlog». In een poging mijn scepsis te verbergen informeerde ik wat dat «alles» dan wel niet was. «Nou vet simpel: Amerika en de Sovjet-Unie wilden allebei de baas worden, maar Amerika was beter en sterker en won dus en omdat ze niet echt vochten noemden ze het de Koude Oorlog.» Het kostte me enige moeite niet te zeggen dat er wel wat meer over te vertellen was, maar inmiddels moet ik toegeven dat dit exposé van een aankomende banketbakker een zeer adequate samenvatting vormde van het nieuwste boek van John Lewis Gaddis, die in Amerika wordt gezien als dé kenner van de Koude Oorlog en die nog zes andere boeken over dit onderwerp op zijn naam heeft.

Wie in The Cold War begint te lezen komt aanvankelijk onder de indruk van het ogenschijnlijke gemak waarmee Gaddis de stof beheerst en zijn heldere uiteenzetting van de ontwikkelingen in het militaire en geopolitieke denken in Washington. Maar na enige tijd wordt duidelijk dat hiermee ook de beperkingen van dit boek zijn aangegeven. Wat hij te vertellen heeft over de Sovjet-Unie en Oost-Europa is veel minder overtuigend. In een omvangrijke recensie in The New York Review of Books (23 maart 2006) gaf Tony Judt, die zelf onlangs het imposante Postwar: A History of Europe since 1945 publiceerde, een uitputtende lijst van fouten en omissies in Gaddis’ boek.

Het belangrijkste manco aan The Cold War is dat het boek zich vrijwel uitsluitend bezighoudt met de directe confrontatie tussen de VS en de Sovjet-Unie en dus vooral aandacht heeft voor wat er in Europa gaande was, waarbij overigens de verschillen tussen de Europese landen onvoldoende uit de verf komen. Om de oorlogen in Korea en Vietnam kan Gaddis natuurlijk niet heen, maar over de enorme consequenties die de Koude Oorlog had voor bijvoorbeeld Latijns-Amerika of Afrika zwijgt hij. Volgens Judt heeft dit niet in de laatste plaats te maken met het feit dat hij zich onvoldoende heeft verdiept in de sovjetstrategie, waarin de Derde Wereld een centrale rol speelde.

Het boek van Gaddis zal in het najaar in vertaling verschijnen, maar vooralsnog kan degene die in het Nederlands over dit onderwerp wil lezen zich beter wenden tot Ronald Havenaars uit 1993 daterende Van Koude Oorlog naar nieuwe chaos.